Peek & Poke Computer Museum

Peek & Poke Computer Museum to niewielkie, ale gęste od eksponatów muzeum w Rijece, poświęcone historii komputerów i elektroniki domowej. To miejsce, gdzie starsi odwiedzający wracają wspomnieniami do pierwszych domowych pecetów, a młodsi po raz pierwszy widzą na żywo maszyny, o których czytali tylko w internecie.

Skąd wzięło się muzeum?

Historia zaczęła się na przełomie 2002 i 2003 roku, gdy trzej pasjonaci z Rijeki – Josip, Tomislav Ribičić i Dario Djimbeg – poznali się dzięki wspólnemu hobby, czyli kolekcjonowaniu starych komputerów. Ich pierwsza wspólna wystawa pod nazwą „Retrobit" (2003) okazała się strzałem w dziesiątkę i zainspirowała ich do stworzenia stałej ekspozycji. Muzeum otworzyło podwoje w 2007 roku jako projekt edukacyjny i non-profit, prowadzony z pasji, a nie dla zysku.

Sama nazwa Peek & Poke to nawiązanie do poleceń znanych z języka programowania BASIC, służących do odczytu i zapisu danych w komórkach pamięci – żartobliwy ukłon w stronę pokolenia, które uczyło się programować na komputerach 8-bitowych.

Co zobaczysz w środku?

Ekspozycja zajmuje około 300 metrów kwadratowych i mieści ponad tysiąc eksponatów, choć cała kolekcja muzeum liczy już ponad dwa tysiące obiektów – od kalkulatorów, przez konsole do gier, po rzadkie i dziś już egzotyczne komputery z XX wieku. Peek & Poke bywa wymieniane wśród pięciu najciekawszych muzeów komputerowych na świecie.

Wśród najstarszych i najcenniejszych eksponatów znajdziesz między innymi Minivac z 1961 roku, legendarnego Apple II uznawanego za pierwszy masowo produkowany komputer osobisty, przystępny cenowo Sinclair ZX80, pierwszy w historii palmtop – Newtona, a także Amigę 1000, na której swoje prace komputerowe tworzył Andy Warhol. Nie brakuje też oryginalnego IBM PC, uznawanego za protoplastę wszystkich dzisiejszych pecetów.

Osobną dumą muzeum jest chorwacki akcent w historii techniki: pierwszy europejski kalkulator, wyprodukowany w 1971 roku w fabryce Digitron w Buje, na terenie dzisiejszej Chorwacji. To dowód na to, że region ten miał swój udział w rozwoju elektroniki użytkowej na długo przed erą internetu.

Muzeum gromadzi też pokaźną bibliotekę starych czasopism i podręczników komputerowych z epoki, co robi wrażenie na każdym, kto pamięta czasy przed internetem, gdy wiedzę o komputerach czerpało się właśnie z drukowanych magazynów.

Czy można dotknąć eksponatów?

To, co odróżnia Peek & Poke od typowego muzeum za szkłem, to interaktywność. Wiele urządzeń jest w pełni sprawnych i dostępnych do użytku – możesz usiąść przy legendarnym Commodore 64 i odpalić gry, które w latach 80. zachwycały miliony graczy, albo spróbować swoich sił w programowaniu w starych wersjach BASIC-a. To podejście sprawia, że wizyta jest ciekawa nie tylko dla nostalgicznych entuzjastów retro-technologii, ale też dla dzieci i młodzieży, dla których dotyk klawiatury sprzed czterech dekad bywa prawdziwym odkryciem.

Jak zaplanować wizytę?

Muzeum znajduje się w Rijece, w łatwo dostępnej części miasta, co czyni je wygodnym punktem programu podczas zwiedzania nadmorskiej metropolii Chorwacji. Warto zarezerwować na wizytę przynajmniej godzinę, a fani retro-elektroniki i tak łatwo spędzą tu dłużej, zagłębiając się w szczegóły poszczególnych maszyn. Ze względu na niewielką powierzchnię ekspozycji muzeum najlepiej sprawdza się jako część szerszego dnia zwiedzania Rijeki, a nie jako jedyny punkt wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy Peek & Poke to jedyne takie muzeum w regionie? Tak, to jedno z niewielu miejsc w tej części Europy w całości poświęcone historii komputerów domowych i osobistych, a jego kolekcja jest na tyle obszerna, że bywa porównywana do najlepszych muzeów tego typu na świecie.

Czy w muzeum można faktycznie korzystać z eksponatów? Tak, znaczna część kolekcji jest sprawna i udostępniona do interakcji – można grać na konsolach i komputerach z lat 70., 80. i 90. oraz próbować programowania w BASIC-u.

Dla kogo jest to muzeum? Dla wszystkich, którzy interesują się historią techniki: dla starszych zwiedzających jako podróż sentymentalna, dla młodszych jako lekcja o tym, jak wyglądały komputery, zanim pojawiły się smartfony.

Ile czasu zająć zwiedzanie? Standardowa wizyta trwa około godziny, ale entuzjaści retro-komputerów mogą spędzić tu znacznie więcej czasu, przyglądając się szczegółom poszczególnych maszyn.