Palauet d'Aiora

Palauet d'Aiora to zabytkowy pałacyk w Walencji, ukryty wśród zieleni dzielnicy Camins al Grau, między ulicami Santos Justo y Pastor, Industria i Guillem de Anglesola. Dziś mieści się w nim ośrodek kulturalno-społeczny Uniwersytetu Ludowego (Universitat Popular), a otaczający budynek ogród to jedna z niewielu tak dużych zielonych enklaw w tej części miasta.

Jak dotrzeć?

Palauet d'Aiora leży na wschód od historycznego centrum Walencji, w rejonie dawnej drogi Algirós, która niegdyś łączyła śródmieście z nadmorską dzielnicą Cabanyal. To spacerowa odległość od terenów Ciutat de les Arts i Ciències oraz linii tramwajowej i autobusowej obsługującej Camins al Grau — pałacyk wtapia się w gęstą, mieszkaniową zabudowę tej części miasta, więc najwygodniej dotrzeć tu komunikacją miejską lub rowerem.

Jaka jest historia pałacyku?

Budynek wzniesiono w latach 1899–1900 na zlecenie walenckiego kupca José Ayory Olciny, według projektu architekta Peregrína Mustielesa Cano. Powstał jako willa letniskowa — podmiejska rezydencja pośród sadów i pól otaczających ówczesną drogę Algirós, z dala od zgiełku miasta. Budynek celowo wzniesiono na podwyższonym cokole, by chronić go przed wilgocią gruntu.

Przez kolejne dekady pałacyk zmieniał funkcje: był prywatną rezydencją, później lokalem rozrywkowym, a jeszcze później przedszkolem. W 1976 roku przejęła go gmina Walencja, a budynek przez pewien czas groził zburzeniem. Ocaliło go wpisanie na listę zabytków — 30 grudnia 1982 roku Palauet d'Aiora uzyskał status Zabytku Historyczno-Artystycznego oraz obiektu o znaczeniu lokalnym. Po latach zamknięcia i pracach konserwatorskich obiekt otwarto ponownie w 2017 roku jako siedzibę Uniwersytetu Ludowego i przestrzeń społeczno-kulturalną dostępną dla mieszkańców dzielnicy.

Co zobaczysz?

Architektura pałacyku łączy styl eklektyczny z elementami walenckiego modernizmu. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wieloboczna wieża zwieńczona kopułą pokrytą blachą w miedzianym kolorze, z oknami zamkniętymi łukiem pełnym po każdej stronie. Budynek ma układ czworoboczny, z parterem, piętrem głównym i poddaszem widocznym w podziale elewacji. Na frontowej fasadzie zwraca uwagę wygięty przyczółek z płaskorzeźbą przedstawiającą boga Merkurego oraz datą budowy.

Wokół pałacyku rozciąga się prostokątny w planie ogród o powierzchni około 17 000 m². Rosną w nim m.in. araukarie, sosny, wawrzyny, jakarandy, drzewa pomarańczowe i cytrynowe oraz stuletnie drzewa figowe — to jedna z najstarszych i najbogatszych kolekcji zieleni miejskiej w tej części Walencji.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ obiekt pełni funkcję ośrodka kulturalnego, jego dostępność zależy od harmonogramu zajęć i wydarzeń Uniwersytetu Ludowego — warto sprawdzić aktualny kalendarz przed wizytą. Ogród, dzięki gęstemu zadrzewieniu, oferuje cień nawet w upalne walenckie lato, co czyni go przyjemnym miejscem na spacer o każdej porze roku.

Najczęstsze pytania

Czym pierwotnie był Palauet d'Aiora? Willą letniskową wzniesioną na przełomie XIX i XX wieku dla walenckiego kupca José Ayory Olciny, z dala od centrum miasta, pośród sadów i pól.

Kto zaprojektował budynek? Architekt Peregrín Mustieles Cano, w latach 1899–1900.

Dlaczego pałacyk stał się zabytkiem? Groził mu wyburzenie po przejęciu przez miasto w 1976 roku. Wpis na listę Zabytków Historyczno-Artystycznych w 1982 roku uratował budynek i umożliwił jego renowację.

Co dziś mieści się w Palauet d'Aiora? Ośrodek społeczno-kulturalny Uniwersytetu Ludowego Walencji, otwarty dla mieszkańców i gości od 2017 roku, otoczony ogrodem o powierzchni blisko 1,7 hektara.