Ourscamp Abbey

Opactwo Ourscamp (Abbaye Notre-Dame d'Ourscamp) to dawne opactwo cysterskie w miejscowości Chiry-Ourscamp w departamencie Oise, w regionie Hauts-de-France, około 10 km od Noyon. Miejsce znane jest przede wszystkim z monumentalnych, otwartych na niebo ruin gotyckiego chóru kościoła klasztornego oraz z doskonale zachowanej średniowiecznej infirmerii.

Jak powstało opactwo?

Opactwo założono w 1129 roku z inicjatywy Bernarda z Clairvaux, na prośbę Szymona de Vermandois, biskupa Noyon i kuzyna króla Ludwika VI. Klasztor otrzymał dwunastu mnichów wysłanych bezpośrednio z Clairvaux i stał się szóstym "córczynym" domem tego opactwa - jednym z ogniw szybko rozrastającej się sieci cysterskiej we Francji północnej. Zabudowania wzniesiono w miejscu dawnego oratorium, które miał ufundować św. Eligiusz (Eloi) już w 641 roku, co nadawało temu miejscu dodatkową rangę duchową jeszcze przed przybyciem cystersów.

Jak rozwijało się opactwo w średniowieczu?

W kolejnych dekadach Ourscamp stało się jednym z najważniejszych ośrodków cysterskich w północnej Francji. W szczytowym okresie, w XIII wieku, wspólnota liczyła podobno ponad pięciuset mnichów i konwersów - skala rzadko spotykana nawet wśród dużych opactw cysterskich. W tym czasie wzniesiono okazały kościół klasztorny o długości 102 metrów, szerokości 24 metrów i wysokości 16 metrów, reprezentujący wczesną fazę gotyku cysterskiego. Powstała też infirmeria - budynek przeznaczony dla chorych i starszych mnichów - której trzy nawy podzielone na dziewięć przęseł, nakryte sklepieniem żebrowym, przetrwały do dziś w niemal nienaruszonym stanie. To podobno jedyna tak kompletnie zachowana gotycka infirmeria cysterska we Francji.

Co się stało z opactwem później?

Historia Ourscamp nie oszczędziła. W 1358 roku, podczas wielkiego powstania chłopskiego znanego jako Żakeria (Jacquerie), opactwo zostało splądrowane i podpalone. Odbudowa i przebudowa zabudowań klasztornych trwała między 1677 a 1745 rokiem - wówczas budynek opacki otrzymał klasycystyczną fasadę, typową dla francuskiej architektury tamtej epoki. Kres życiu zakonnemu w tym miejscu położyła Rewolucja Francuska - ostatni mnisi opuścili opactwo w 1792 roku, a majątek klasztorny został rozproszony.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Z pierwotnego, olbrzymiego kościoła klasztornego zachował się właściwie tylko chór - stoi on dziś pod otwartym niebem, pozbawiony dachu, ale wciąż imponujący arkadami i charakterystycznym oknem w formie okulusu ponad rzędem bliźniaczych okien. Ruiny te są chronione jako zabytek historyczny od 1840 roku i uznawane za jeden z najbardziej malowniczych przykładów gotyckiej architektury cysterskiej we Francji. Obok ruin funkcjonuje kaplica urządzona w dawnej sali infirmerii - to właśnie tam można zobaczyć wspomniane trzy nawy z żebrowym sklepieniem z XII wieku. Miejsce jest częścią sieci Szlaków Kulturowych Rady Europy związanych z dziedzictwem cysterskim, a nad stanem ruin czuwa lokalne stowarzyszenie zajmujące się ich konserwacją i udostępnianiem zwiedzającym.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się opactwo Ourscamp?

Opactwo leży w gminie Chiry-Ourscamp, w departamencie Oise, w regionie Hauts-de-France, w pobliżu miasta Noyon.

Kto założył opactwo?

Opactwo założył w 1129 roku Bernard z Clairvaux, na prośbę biskupa Noyon Szymona de Vermandois.

Dlaczego kościół opactwa jest dziś ruiną?

Kościół ucierpiał podczas Żakerii w 1358 roku, a ostatecznie życie zakonne przerwała Rewolucja Francuska w 1792 roku; z czasem dach i większość nawy zniknęły, pozostawiając stojący pod gołym niebem chór.

Co zachowało się najlepiej z dawnego opactwa?

Najlepiej zachowana jest dawna sala infirmerii z XII wieku, z trzema nawami i żebrowym sklepieniem, dziś pełniąca funkcję kaplicy, a także same arkady gotyckiego chóru.