Oslavany Chateau

Zamek Oslavany to jeden z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych zespołów zamkowych na Morawach — a zarazem miejsce o rodowodzie zupełnie innym, niż sugeruje jego dzisiejszy, renesansowy wygląd. Stoi w miasteczku Oslavany, w powiecie Brno-venkov, w kraju południowomorawskim, i zaczynał swoją historię nie jako siedziba rycerska, lecz jako klasztor.

Jak zaczęła się historia zamku?

W 1225 roku Heilwiga ze Znojma ufundowała w tym miejscu pierwszy żeński klasztor cysterski na Morawach, nazwany „Vallis s. Mariae" — Dolina Maryi. Trzy lata później, w 1228 roku, klasztor konsekrował arcybiskup ołomuniecki, a w uroczystości uczestniczył sam król Przemysł Otakar I wraz z rodziną. Przez blisko dwa stulecia klasztor funkcjonował jako ważny ośrodek zakonny na Morawach, aż burzliwy XV wiek przyniósł mu poważne zniszczenia — w 1423 roku miał zostać spalony przez husytów.

Kiedy klasztor stał się zamkiem?

Losy majątku odmieniły się w 1471 roku, gdy król Władysław Jagiellończyk przekazał prawo do dysponowania nim Wilémowi z Pernštejna, jednemu z najpotężniejszych możnowładców ówczesnych Moraw. Kolejny cios — wielki pożar z 1517 roku — paradoksalnie otworzył drogę do przemiany: zniszczony klasztor zaczęto wówczas przebudowywać na świecką rezydencję. Ostateczny kształt nadali mu Kryštof z Althanu i jego następca Adolf z Althanu, którzy w latach 1580–1590 przeprowadzili gruntowną renesansową przebudowę. To wtedy powstał charakterystyczny dziedziniec arkadowy — dziś uznawany za jeden z największych tego typu w Czechach.

Co z dawnego klasztoru przetrwało do dziś?

Mimo kilku wieków przebudów zamek nie zerwał całkowicie więzi ze swoimi klasztornymi początkami. Zachował się gotycki kościół klasztorny, który po przebudowie pełni funkcję zamkowej kaplicy — to najstarszy i najbardziej autentyczny fragment całego założenia, świadek jeszcze średniowiecznej fazy istnienia tego miejsca. Reszta kompleksu nosi już wyraźnie renesansowy charakter, zdominowany przez wspomniane podwójne krużganki dziedzińca.

Co można dziś zobaczyć w zamku Oslavany?

Obiekt pełni dziś funkcję kulturalną — mieszczą się w nim muzea i przestrzenie wystawiennicze, które przybliżają zarówno historię samego zamku i klasztoru, jak i lokalne dzieje regionu. Zwiedzanie łączy więc dwa wątki: opowieść o życiu zakonnym sprzed ośmiu wieków oraz o przemianach architektonicznych, jakie miejsce to przechodziło pod kolejnymi właścicielami.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Oslavany leżą na południowych Morawach, w powiecie Brno-venkov, niedaleko Brna, w dolinie rzeki Oslavy — co zresztą tłumaczy nazwę pierwotnego klasztoru, „Dolina Maryi". Współrzędne zamku to w przybliżeniu 49.1269 N, 16.3342 E.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Oslavany był kiedyś klasztorem? Tak — powstał w 1225 roku jako pierwszy żeński klasztor cysterski na Morawach i funkcjonował jako ośrodek zakonny przez kilka stuleci, zanim przekształcono go w rezydencję szlachecką.

Kto przebudował klasztor na zamek? Przebudowę na renesansową rezydencję przeprowadzili pod koniec XVI wieku Kryštof z Althanu i Adolf z Althanu, po tym jak wcześniejszy pożar z 1517 roku poważnie uszkodził zabudowania klasztorne.

Co zachowało się z pierwotnego klasztoru? Do dziś przetrwał gotycki kościół klasztorny, obecnie pełniący funkcję kaplicy zamkowej — najstarszy element całego założenia.

Czym słynie dziedziniec zamkowy? Renesansowym dziedzińcem arkadowym z lat 1580–1590, uznawanym za jeden z największych tego typu w Czechach.

Gdzie leży zamek Oslavany? W miejscowości Oslavany, w powiecie Brno-venkov, w kraju południowomorawskim, niedaleko Brna.