Orlík Castle

Zamek Orlík u Humpolce to zrujnowany gród stojący na zalesionym wzniesieniu niedaleko wsi Rozkoš, kilka kilometrów od Humpolca, w powiecie Pelhřimov na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. Nie ma nic wspólnego ze słynnym zamkiem Orlík nad Wełtawą w południowych Czechach – to zupełnie inny obiekt, mniej znany, ale za to autentyczny średniowieczny gród, do którego można dziś wejść i wspiąć się na widokową wieżę.

Jak powstał gród i skąd wzięła się nazwa Orlík?

Pierwotny gród, nazywany po prostu Humpolec, powstał najpewniej po 1371 roku z inicjatywy panów z Dubé. Pierwsza pisana wzmianka o nim pochodzi z 1399 roku, gdy jego właścicielem był Henryk z Dubé. Już pięć lat później gród zdobyły wojska Henryka z Rožmberka – jednego z najpotężniejszych czeskich rodów szlacheckich tamtej epoki. Po śmierci Henryka z Dubé gród odziedziczyła jego córka Agnieszka, a jej mąż Jan z Jenštejna sprzedał go w 1420 roku Janowi Leskovcowi z Leskovců. Na początku XVI wieku obiekt przeszedł gruntowną przebudowę – dodano wówczas fortyfikacje z bastionami, a gród zaczął nosić nazwę Orlík, pod którą znany jest do dziś.

Dlaczego gród zamienił się w ruinę?

Przebudowa z początku XVI wieku nigdy nie została w pełni dokończona. Orlík stopniowo tracił na znaczeniu, a w latach 30. XVII wieku został ostatecznie opuszczony. Przez kolejne stulecia popadał w zapomnienie, a jego kamienne elementy służyły miejscowym jako źródło budulca – to typowy los wielu czeskich grodów, które przestały pełnić funkcję obronną i administracyjną. Od 1911 roku ruinami zaczęli się opiekować lokalni działacze oraz Klub Turystów Czeskich, co uchroniło resztki murów przed całkowitym zniszczeniem.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Na terenie ruin zachowały się fragmenty murów obronnych oraz tak zwana czarna kuchnia zamkowa z odtworzonym piecem chlebowym. Największą atrakcją jest jednak prostokątna wieża – w 2014 roku nadbudowano ją stalową konstrukcją widokową o wysokości 22 metrów, łączącą starą kamienną podstawę z nowoczesną platformą obserwacyjną. Z góry rozciąga się szeroki widok na wzgórza Wysoczyzny Czesko-Morawskiej. Na miejscu działa też niewielkie muzeum z ekspozycją poświęconą historii grodu, znaleziskom archeologicznym oraz replikami średniowiecznych kafli piecowych. Od 1963 roku ruiny są chronione jako zabytek kultury, a zwiedzać je można od 1997 roku.

Jak dotrzeć do zamku Orlík?

Ruiny leżą około dwóch-trzech kilometrów od centrum Humpolca, na wzniesieniu sięgającym ponad 600 metrów nad poziomem morza. Najprostszy sposób dojścia to piesza wycieczka szlakiem prowadzącym od miasta w stronę wsi Rozkoš – trasa jest wykorzystywana zarówno przez turystów pieszych, jak i rowerzystów, a jej pokonanie zajmuje zwykle nie więcej niż godzinę.

Najczęstsze pytania

Czy Orlík u Humpolce to ten sam zamek co słynny Orlík nad Wełtawą? Nie. To dwa różne obiekty o tej samej nazwie. Orlík nad Wełtawą to duży zachowany zamek w południowych Czechach, nad zbiornikiem wodnym. Orlík u Humpolce jest niewielką, wcześniej opuszczoną ruiną grodu na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej, w powiecie Pelhřimov.

Skąd pochodzi nazwa Orlík? Gród początkowo nazywał się Humpolec. Nazwę Orlík przyjął na przełomie XV i XVI wieku, w czasie gruntownej przebudowy obiektu.

Czy można wejść na wieżę widokową? Tak. Od 2014 roku na starej kamiennej wieży stoi stalowa konstrukcja widokowa o wysokości 22 metrów, dostępna dla zwiedzających.

Od kiedy ruiny są otwarte dla turystów? Ruiny są chronione jako zabytek kultury od 1963 roku, a udostępnione do zwiedzania są od 1997 roku.