Spichlerze na Ołowiance

Spichlerze na Ołowiance to zespół historycznych magazynów na wyspie po wschodniej stronie Motławy, w którym Narodowe Muzeum Morskie w Gdańsku ma swoją główną siedzibę. Ceglane budynki stoją naprzeciwko Żurawia i Długiego Pobrzeża, a ich strome dachy są jednym z najbardziej charakterystycznych widoków gdańskiego nabrzeża.

Czym była Ołowianka?

W średniowieczu wyspę nazywano Szafarnią. Działał tu punkt przeładunkowy portu, a w magazynach trzymano przede wszystkim zboże, sól, żelazo, kotwice i kamienie młyńskie. Dzisiejsza nazwa wiąże się ze składem ołowiu, tak zwanym Ołowianym Dworem, który przeniesiono na wyspę w 1597 roku. W połowie XVII wieku stało tu siedem spichlerzy.

Skąd nazwy spichlerzy?

Muzeum zajmuje trzy zabytkowe spichlerze, a każdy ma własną nazwę.

• Oliwski jest najstarszy i ma gotycką metrykę. Nazwę wziął od cystersów z Oliwy, którzy z niego korzystali; wcześniej mówiono na niego „Klasztorny”.
• Panna to budynek barokowy. Nazwa pochodzi od figury, która dawniej zdobiła dach, a pierwszy raz pojawia się w źródłach w 1709 roku. Spichlerz zastąpił starszy, średniowieczny magazyn.
• Miedź zawdzięcza nazwę towarowi, który dawniej w nim składowano.

Jak powstało tu muzeum?

Twórcy muzeum od początku chcieli, by zajęło ono obiekty dawnego portu: Żuraw, nabrzeża i właśnie spichlerze. Ołowianka leżała jednak po wojnie w ruinach, więc pierwszą siedzibą został odbudowany Żuraw. Z trzech spichlerzy przetrwały tylko mury. Po odbudowie, w 1989 roku, w Pannie, Miedzi i Oliwskim otwarto sale wystawowe. Tego samego lata przy nabrzeżu wyspy zacumował „Sołdek”. W 2000 roku do zespołu dobudowano spichlerze „Mała” i „Duża Dąbrowa”. Od tamtej pory wyspa jest główną siedzibą muzeum.

Co zobaczysz na wystawach?

Główna ekspozycja prowadzi przez wnętrza trzech zabytkowych spichlerzy. Opowiada o żegludze, szkutnictwie, budowie statków i bitwach morskich na polskich wodach od średniowiecza po XX wiek. Są tu znaleziska z wraków leżących na dnie Bałtyku, szczegółowe modele portów i stoczni, a także osobiste pamiątki ludzi morza. Sporo miejsca zajmują modele jednostek: od żaglowców i okrętów wojennych po statki handlowe. Wśród nich są „Vasa”, MS „Batory” i ORP „Orzeł”.

Na końcu trasy czeka Galeria Morska, czyli kolekcja malarstwa marynistycznego. Obok dzieł holenderskich i flamandzkich mistrzów z XVII i XVIII wieku wiszą tu obrazy Iwana Ajwazowskiego, Wojciecha Weissa, Ferdynanda Ruszczyca i Mariana Mokwy. Galerię można zwiedzać z audioprzewodnikiem po polsku i angielsku.

Jak dojść i co połączyć?

Z Głównego Miasta na wyspę prowadzi zwodzona kładka nad Motławą. Kładka jest regularnie podnoszona dla przepływających jednostek, więc warto doliczyć chwilę na oczekiwanie. Obok spichlerzy cumuje „Sołdek”, a po drugiej stronie rzeki stoją Żuraw i Ośrodek Kultury Morskiej. Muzeum sprzedaje bilety łączone na te oddziały, więc wszystko da się zaplanować jako jedną wyprawę.

Najczęstsze pytania

Ile spichlerzy należy do muzeum? Ekspozycja prowadzi przez trzy zabytkowe spichlerze: Pannę, Miedź i Oliwski. W 2000 roku dobudowano spichlerze „Mała” i „Duża Dąbrowa”.

Czy budynki są oryginalne? Z wojny ocalały tylko mury trzech spichlerzy. Resztę odbudowano, a sale wystawowe otwarto w 1989 roku.

Czy muzeum jest dostępne dla osób na wózkach? Tak. Ekspozycje są dostępne, działa winda, a w holu znajdują się dostosowane toalety.

Czy można robić zdjęcia? Amatorskie zdjęcia bez flesza i statywu są dozwolone na własny użytek, z wyjątkiem Galerii Morskiej.

Ile czasu zarezerwować? Spichlerze razem z „Sołdkiem” i Żurawiem po drugiej stronie rzeki to plan na dłuższą część dnia.