Obětem Světové Války

Pomnik Ofiar Wojny Światowej w Úhonicích to kamienno-piaskowcowy monument stojący na návsi, czyli głównym placu tej czeskiej wsi, upamiętniający lokalnych mieszkańców, którzy zginęli podczas obu wojen światowych XX wieku. To jeden z tych pomników wojennych, jakich w każdej czeskiej i morawskiej miejscowości można znaleźć dziesiątki, ale ten wyróżnia się rozbudowaną formą rzeźbiarską i tym, że łączy pamięć o dwóch konfliktach na jednym cokole.

Kiedy powstał pomnik?

Monument postawiono w 1926 roku, a więc niespełna dekadę po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Pierwotnie upamiętniał wyłącznie ofiary z lat 1914–1918, jednak po drugiej wojnie światowej uzupełniono go o tabliczkę poświęconą kolejnym, tym razem ofiarom terroru nazistowskiego – dziś pomnik komemoruje więc obie wojny na jednej wspólnej konstrukcji.

Jak wygląda pomnik?

Podstawę tworzą ułożone razem kamienne głazy, przypominające naturalne skalne wzniesienie. Na tej podstawie wznosi się smukła stela z piaskowca. Na jej froncie widnieje wysoki relief przedstawiający chłopca i dziewczynkę – symbolizujących sieroty wojenne – u których stóp leżą okowy oraz żołnierski hełm, czyli atrybuty wskazujące na niewolę i wojnę. Nad postaciami rzeźbiarz umieścił scenę krajobrazową z wiejskim kościołem i słońcem w tle, co nadaje całości spokojniejszy, niemal kojący ton mimo trudnego tematu. Napisy umieszczono na płytach z polerowanego czarnego granitu, kontrastujących kolorystycznie z jaśniejszym piaskowcem steli.

Ile nazwisk widnieje na pomniku?

Na pomniku wypisano łącznie 31 nazwisk mieszkańców Úhonic. 23 z nich to ofiary z okresu pierwszej wojny światowej (1914–1918), a 8 to ofiary z czasów drugiej wojny światowej i terroru nazistowskiego. Taki układ – wyraźnie rozdzielone dwie grupy nazwisk – pozwala odróżnić, kogo pomnik upamiętnia w ramach każdego z konfliktów.

Jakie napisy znajdują się na pomniku?

Pomnik nosi dwie odrębne inskrypcje wierszowane, każda przypisana do innej wojny. Jedna, poświęcona ofiarom pierwszej wojny światowej, ma charakter podniosłego wezwania do pamięci o poległych. Druga, dotycząca ofiar drugiej wojny światowej, zwraca się bezpośrednio do żyjących mieszkańców wsi, przypominając im o cenie wolności, jaką zapłacili ich sąsiedzi. Obie utrzymane są w patriotycznym, żałobnym tonie typowym dla czeskich pomników wojennych tamtego okresu.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Monument znajduje się w samym centrum Úhonic, na miejscowej návsi – czyli trawiastym placu wiejskim, który w czeskich miejscowościach tradycyjnie pełni funkcję spotkań i miejsc pamięci. Taka lokalizacja sprawia, że pomnik jest naturalnym punktem odniesienia dla każdego, kto przejeżdża lub spaceruje przez wieś.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

To niewielki, kameralny pomnik, który nie jest atrakcją turystyczną w klasycznym sensie – nie ma tu parkingu, tablic informacyjnych ani infrastruktury dla zwiedzających. Jego wartość leży raczej w tym, że jest autentycznym, wciąż pielęgnowanym miejscem pamięci lokalnej społeczności, jakich w Czechach zachowało się wiele, choć rzadko trafiają one na szlaki turystyczne. Warto się zatrzymać, jeśli podróżuje się przez region i interesuje nas historia czeskiej wsi w XX wieku.

Najczęstsze pytania

Kogo upamiętnia pomnik w Úhonicích? Mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas pierwszej wojny światowej (1914–1918) oraz ofiary drugiej wojny światowej i terroru nazistowskiego – łącznie 31 osób.

Kiedy powstał pomnik? W 1926 roku, pierwotnie jako monument poświęcony wyłącznie ofiarom pierwszej wojny światowej.

Z jakiego materiału wykonano pomnik? Z kamiennych głazów tworzących podstawę oraz steli z piaskowca, z tabliczkami z polerowanego czarnego granitu.

Co przedstawia rzeźba na pomniku? Chłopca i dziewczynkę symbolizujących sieroty wojenne, z okowami i hełmem u stóp oraz krajobrazem z kościołem i słońcem w tle.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Na návsi, czyli głównym placu w centrum wsi Úhonice.