Novodvorsky ponor

Novodvorský ponor to miejsce, w którym potok znika pod ziemią na płaskowyżu Skalka w południowej części Moravskiego Krasu, między wsiami Březina i Ochoz u Brna a osadą Nový Dvůr. To jeden z mniej znanych, ale interesujących obiektów krasowych regionu – ponor prowadzi do jaskini o głębokości 20 metrów i dotąd zbadanej długości 40 metrów, znanej speleologom pod nazwą Jeskyně Ponorný Hrádek.

Gdzie leży Novodvorský ponor?

Obiekt znajduje się na płaskowyżu Skalka, wznoszącym się do około 478 m n.p.m., w obrębie Chronionego Obszaru Krajobrazowego Moravský kras. Płaskowyż leży pomiędzy Březiną, Ochozem u Brna i Novým Dvorem, w dorzeczu potoku Říčka, na obszarze zwanym Povodí Říčky. Około 50 metrów od ponoru znajduje się niewielka jaskinia Ve Skalce, licząca zaledwie około 5 metrów długości, powstała dzięki wodom spływającym wzdłuż szczeliny tektonicznej.

Jak odkryto ponor i jaskinię?

Jaskinię Ve Skalce oraz sam ponor odkrył w 1951 roku Ladislav Slezák. Informacja o odkryciu trafiła do literatury speleologicznej w 1967 roku za sprawą Jana i Petra Himmelových. Pierwsze systematyczne badania terenowe prowadził w 1983 roku Speleohistorický klub Brno, który zajmuje się tym miejscem do dziś – w pobliżu stoi wybudowana w 1992 roku baza badawcza klubu. Przełom nastąpił w maju 1990 roku: po poszerzeniu sondy badawczej i odkopaniu nagromadzonych osadów grotołazi przedostali się do nieznanych wcześniej wolnych przestrzeni. Nowo odkrytą część opublikowano w 1994 roku pod nazwą Jeskyně Ponorný Hrádek, a jej udokumentowana długość sięgnęła 40 metrów.

Jak działa ten system krasowy?

Novodvorský ponor jest częścią większego układu podziemnych cieków wodnych Povodí Říčky, obejmującego około stu udokumentowanych jaskiń w dolinie tej rzeki. Wody potoku Hostěnický, zasilające zlewnię o powierzchni około 7,5 km², łączą się pod ziemią z wodami ponoru Hádecký w rejonie wzniesienia Lysá hora, tworząc wspólny podziemny system. Przy wysokich stanach wód nadmiar odprowadzany jest przez najważniejszą jaskinię tego rejonu – Ochozskou jeskyni, pełniącą funkcję powodziowego odpływu. Całość systemu wypływa na powierzchnię w źródłach Výtok Říčky. Dotąd nie przeprowadzono barwienia wody znacznikami, dlatego dokładna droga wód znikających w Novodvorském ponoru nie jest jednoznacznie potwierdzona.

Czy można zwiedzać ponor i jaskinię?

Sama jaskinia w ponorze nie jest udostępniona do zwiedzania – to obiekt badawczy, pozostający pod opieką Speleohistorického klubu Brno. Miejsce można natomiast obejrzeć od strony terenu, docierając pieszo szlakiem zielonym od Hádku; w pobliżu, przy myśliwni Pod Hádkem, znajduje się parking dla odwiedzających okolicę. Ze względu na teren obiekt nie jest dostosowany do osób poruszających się na wózku.

Dlaczego warto odwiedzić okolicę Skalki?

Płaskowyż Skalka i sąsiadująca dolina Říčky należą do mniej zatłoczonych, ale bogatych w zjawiska krasowe zakątków Moravskiego Krasu. W promieniu kilku kilometrów znajdują się dziesiątki innych jaskiń, w tym znana Ochozská jeskyně, przez którą przy wysokich stanach wód przepływa podziemny potok Hostěnický. To miejsce dla osób zainteresowanych geologią i historią eksploracji jaskiń, a nie typowa trasa turystyczna z infrastrukturą.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Novodvorský ponor? Na płaskowyżu Skalka w południowej części Moravskiego Krasu, między Březiną, Ochozem u Brna i osadą Nový Dvůr.

Czy jaskinię w ponorze można zwiedzać? Nie, to obiekt badawczy niedostępny do zwiedzania; opiekuje się nim Speleohistorický klub Brno.

Jak głęboka jest jaskinia w ponorze? Głębokość wynosi 20 metrów, a dotąd zbadana długość sięga 40 metrów.

Kiedy odkryto ten ponor? W 1951 roku, przez Ladislava Slezáka; nowe partie jaskini odkryto dopiero w maju 1990 roku.

Jak dotrzeć do ponoru? Pieszo szlakiem zielonym od Hádku; parking znajduje się przy myśliwni Pod Hádkem.