Jaskinia Pod lípou

Jaskinia Pod lípou to niewielka, ukryta jaskinia krasowa w południowej części Krasu Morawskiego (Moravský kras), leżąca nad zalewem Hádecká přehrada, na wschód od wsi Ochoz u Brna w kraju południowomorawskim w Czechach. W przeciwieństwie do udostępnionych turystom jaskiń tego regionu jest to obiekt znany niemal wyłącznie grotołazom i badaczom terenu – ciasny, trudny do znalezienia i niedostępny dla zwykłego zwiedzającego.

Gdzie znajduje się jaskinia Pod lípou?

Jaskinia leży na wysokości około 382 m n.p.m., mniej więcej 51 metrów ponad dnem doliny, nad zbiornikiem Hádecká přehrada, w dolinie potoku Hádecká Říčka (Údolí Říčky), w południowej części Krasu Morawskiego – wapiennego regionu na północ od Brna, obejmującego blisko 1600 udokumentowanych jaskiń na powierzchni około 94 km², chronionego jako obszar krajobrazu chronionego od 1956 roku. Wejście do jaskini jest zasłonięte skalnym okapem i słabo widoczne od strony doliny, dlatego znalezienie go bez wcześniejszej wiedzy o dokładnym położeniu bywa trudne nawet dla osób szukających go celowo.

Jak wygląda wnętrze jaskini?

Za wejściem ciągnie się wąski korytarz o wysokości do 1 metra, skierowany w stronę południową. Przez pierwsze około 4 metry ściany tworzą wyraźne, kręte meandry, po czym korytarz się zwęża, a strop obniża do zaledwie 75 centymetrów. Dalej znajduje się niewielka komora o wymiarach około 1 na 2 metry i wysokości 1,3 metra – to największa przestrzeń w całej jaskini. Za komorą korytarz kontynuuje się jako ciasna, nieprzechodnia szczelina z gliniastym dnem, którą dalsza eksploracja jest niemożliwa. Poruszanie się po całej jaskini wymaga czołgania i przeciskania się przez wąskie przejścia.

Jak powstała jaskinia?

Jaskinia Pod lípou powstała w wyniku erozji wód płynących pod ciśnieniem przez szczeliny skalne, prawdopodobnie w okresie zlodowaceń i tuż po nich. Świadczy o tym kształt portalu wejściowego – wygładzonego i uformowanego w łukowaty kanał ciśnieniowy – a także brak w jaskini osadów rzecznych, takich jak piasek czy żwir. Oznacza to, że woda, która wyrzeźbiła ten korytarz, niosła ze sobą głównie muł i glinę, a nie materiał charakterystyczny dla silnego przepływu rzecznego. Jaskinia stanowi część większego, dawnego systemu odwadniania tego fragmentu krasu.

Czy to odosobniona jaskinia?

Nie – Pod lípou leży w grupie kilku niewielkich jaskiń położonych na zbliżonej wysokości, w rozpiętości około 10 metrów, co wskazuje na wspólny, dawny poziom bazowy erozji – ślad po dawnym poziomie wód gruntowych, przez który niegdyś przesączała się woda w stronę dzisiejszych ponorów. W tej samej grupie znajdują się między innymi jaskinie Hynštovo Funidlo, Nad Lipou, Archeologů, Májová, Křížová, Kůlnička i Slezákova díra, a także znacznie większa i lepiej znana Ochozská jeskyně oraz jaskinia Pekárna. Ochozská jeskyně, licząca około 3,5 km korytarzy, była okresowo dostępna dla zwiedzających w latach 1966–1975, jednak z powodu częstych zalewań wodami potoku Hostěnickiego trasę zamknięto i dziś udostępnia się ją grupom zorganizowanym jedynie sporadycznie.

Czy jaskinię badano niedawno?

Tak. W maju 2021 roku grotołaz Kamil Pokorný przeprowadził w jaskini pomiary kamerą termowizyjną. Nie wykazały one żadnych anomalii temperaturowych ani wyraźnych różnic w rozkładzie ciepła, a badacz nie wyczuł też przeciągu, mimo że starsze relacje wspominały o wyczuwalnym ruchu powietrza w tym miejscu. Może to oznaczać, że wąskie przejścia jaskini uległy z czasem dalszemu zamuleniu lub zawaleniu.

Czy jaskinię Pod lípou można zwiedzić?

Nie jest to jaskinia udostępniona do zwiedzania – nie prowadzi do niej żaden oznaczony szlak turystyczny ani infrastruktura wejściowa, a ze względu na ciasnotę korytarzy wejście do środka wymaga doświadczenia grotołazkiego i odpowiedniego sprzętu. Osoby odwiedzające okolicę mogą za to wybrać się na pieszą wycieczkę doliną Hádecká Říčka i dalej w głąb Krasu Morawskiego, mijając po drodze wejścia do innych jaskiń tej grupy oraz zalew Hádecká přehrada.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży jaskinia Pod lípou? Nad zalewem Hádecká přehrada, na wschód od Ochozu u Brna, w południowej części Krasu Morawskiego, na wysokości około 382 m n.p.m.

Czy jaskinię Pod lípou można zwiedzać? Nie – nie ma tam szlaku turystycznego ani infrastruktury, a ciasne korytarze wymagają doświadczenia grotołazkiego.

Jak duża jest jaskinia? Bardzo niewielka: kilka metrów wąskiego korytarza prowadzi do komory o wymiarach około 1 na 2 metry i wysokości 1,3 metra, za którą jaskinia się kończy.

Z jakimi innymi jaskiniami sąsiaduje Pod lípou? Leży w grupie jaskiń na podobnej wysokości, obok m.in. Hynštovo Funidlo, Nad Lipou, Archeologů i większej Ochozskiej jeskyně.