New Jewish cemetery in Hodonín

Nowy cmentarz żydowski w Hodoníně to niewielka, ukryta za murem nekropolia na wschodnim skraju miasta, przy ulicy Purkyňova, sąsiadująca z miejskim cmentarzem komunalnym. Powstał w szczególnych i tragicznych okolicznościach – założono go z nakazu okupanta niemieckiego w 1939 roku, gdy istniejący od dawna stary cmentarz w centrum Hodonína miał zostać zlikwidowany.

Dlaczego cmentarz założono akurat wtedy?

Historia żydowskiej gminy w Hodoníně sięga XVII wieku – już w 1648 roku wspomina się o niej jako o istniejącej „od wielu lat". W 1688 roku żydowska dzielnica miasta liczyła trzydzieści domów i synagogę, jednak w 1774 roku licząca 415 osób społeczność została wygnana z miasta. Dopiero za panowania Józefa II pozwolono trzynastu rodzinom powrócić i osiedlić się na nowo. Gmina odbudowała się i rozrastała – w 1869 roku liczyła 433 osoby, a w 1900 roku już 976. Ten wzrost populacji w XIX wieku sprawił, że stary cmentarz w centrum miasta z czasem przestał wystarczać, a jego los przesądziły ostatecznie decyzje okupacyjnych władz tuż przed wybuchem II wojny światowej.

Co dziś można zobaczyć na terenie cmentarza?

Nekropolia zajmuje powierzchnię około 1400 metrów kwadratowych. Oprócz nowszych nagrobków znajduje się tu też kilkadziesiąt kamiennych macew pochodzących jeszcze z XVIII wieku – zostały one przeniesione tutaj w latach 1974–1980 z likwidowanego starego cmentarza żydowskiego, który znajdował się w centrum Hodonína. Dzięki temu miejsce łączy w sobie ślady kilku stuleci historii lokalnej społeczności żydowskiej, mimo że sam teren powstał stosunkowo późno.

Szczególnie ważnym elementem cmentarza jest pomnik ofiar Holokaustu, odsłonięty w 1960 roku. Przypomina on o losie hodonińskiej gminy żydowskiej, która przestała istnieć w 1940 roku – niedługo po tym, jak sam cmentarz został założony.

Jak wygląda cmentarz po renowacji?

Na początku XXI wieku obiekt przeszedł gruntowną rekonstrukcję – odbudowano otaczający go ceglany mur i uporządkowano cały teren. Dzięki tym pracom cmentarz zachował się w dobrym stanie i pozostaje świadectwem trudnej historii żydowskiej społeczności regionu Hodonína.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? Nie, teren jest zamknięty na klucz. Klucz można wypożyczyć w dni robocze w administracji sąsiedniego miejskiego cmentarza komunalnego.

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Leży około 2 km na północny wschód od centralnego placu Masarykova náměstí, na końcu ulicy Purkyňova, tuż obok miejskiego cmentarza chrześcijańskiego.

Skąd pochodzą najstarsze nagrobki na tym cmentarzu? Kilkadziesiąt najstarszych macew, datowanych na XVIII wiek, zostało przeniesionych w latach 1974–1980 ze zlikwidowanego starego cmentarza żydowskiego w centrum miasta.

Kiedy powstał cmentarz i dlaczego akurat wtedy? Cmentarz założono w 1939 roku z nakazu niemieckich władz okupacyjnych, w związku z planowaną likwidacją starszego cmentarza w centrum Hodonína.

Co upamiętnia pomnik na terenie cmentarza? Pomnik odsłonięty w 1960 roku upamiętnia ofiary Holokaustu spośród hodonińskiej społeczności żydowskiej, która przestała istnieć w 1940 roku.