Moulin de la Lande du Crac'h

Moulin de la Lande du Crac'h to kamienny wiatrak stojący na wzniesieniu w La Clarté, niewielkiej osadzie w gminie Perros-Guirec, w departamencie Côtes-d'Armor, w samym sercu bretońskiego Wybrzeża Różowego Granitu.

Z czego zbudowano ten wiatrak?

Budowla powstała w całości z ciosanego różowego granitu wydobywanego lokalnie, w La Clarté — tego samego kamienia, który dał nazwę całemu wybrzeżu. Konstrukcja odpowiada typowi wiatraka określanego jako „coquetier": murowana z kamienia łamanego, z górną częścią wykonaną na wysięgu (corbelling), która oddziela skrzydła od osi obrotu. Charakterystycznym elementem jest okrężna ścieżka wokół podstawy — po niej młynarz obracał czapę z skrzydłami, ustawiając je zawsze przodem do wiatru.

Jak stara jest ta budowla?

Najczęściej podawana data budowy to 1727 rok, choć źródła historyczne nie są w tej sprawie jednoznaczne — niektóre wskazują, że konstrukcja może sięgać jeszcze wcześniejszego okresu, a rok 1727 dotyczyć raczej przebudowy lub odnowienia obiektu. Sama nazwa „Crac'h" prawdopodobnie pochodzi od bretońskiego słowa „crec'h", oznaczającego wzniesienie lub kopiec — co dobrze opisuje położenie młyna na odkrytym, wietrznym terenie.

Jak długo młyn pracował?

Wiatrak działał sezonowo, w zależności od pogody — w typowym roku mełł zboże od 200 do 240 dni, gdy wiatr był wystarczająco silny i stały. Praca ustała ostatecznie na przełomie lat 1919 i 1920, kiedy młynarstwo wiatrowe w regionie zaczęło ustępować nowocześniejszym metodom przetwórstwa zboża.

Co się z nim stało po zaprzestaniu działalności?

Po latach zaniedbania młyn odkupiła w 1968 roku gmina Perros-Guirec. Prawdziwe odrodzenie obiektu nastąpiło jednak dwadzieścia lat później: w 1986 roku przeprowadzono pełną renowację, za którą odpowiadał młynarz Jean Peillet, opracowując plany przywrócenia pierwotnego wyglądu. Dzięki tym pracom wiatrak odzyskał swój zewnętrzny kształt — mury, skrzydła i okrężną ścieżkę obrotową — natomiast wnętrze pozostało bez odtworzonego mechanizmu: brakuje kamieni młyńskich i pozostałego wyposażenia, jakie znajdowało się tam w czasach pracy młyna.

Czy to obiekt zabytkowy?

Tak. Moulin de la Lande du Crac'h został wpisany do rejestru zabytków (monument historique) na mocy decyzji z 27 czerwca 1983 roku, co potwierdza jego wartość jako przykładu regionalnej architektury wiatraków bretońskich.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Wiatrak stoi na otwartym terenie La Clarté, w bezpośrednim sąsiedztwie Ploumanac'h i słynnych różowych skał Wybrzeża Różowego Granitu. To miejsce łączy krajobraz i historię: z jednej strony charakterystyczna sylwetka kamiennego młyna widoczna z daleka, z drugiej — spokojny, wietrzny fragment bretońskiego wybrzeża, typowy dla okolic Perros-Guirec. To dobry punkt na krótki przystanek podczas zwiedzania regionu, zwłaszcza dla osób zainteresowanych lokalną architekturą przemysłową i historią rolnictwa Bretanii.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać wnętrze młyna? Wnętrze nie zostało odtworzone — po renowacji z 1986 roku brakuje kamieni młyńskich i mechanizmu młynarskiego. Obiekt można obejrzeć z zewnątrz, oceniając jego architekturę i konstrukcję.

Od kiedy wiatrak nie działa? Młyn zaprzestał pracy na przełomie 1919 i 1920 roku, po prawie dwóch wiekach użytkowania.

Kto zajął się odbudową młyna? Obiekt kupiła w 1968 roku gmina Perros-Guirec, a pełną renowację przeprowadził w 1986 roku młynarz Jean Peillet.

Czy młyn jest chroniony jako zabytek? Tak, od 27 czerwca 1983 roku figuruje w rejestrze monuments historiques.