Monumento al Lazarillo de Tormes

Monumento al Lazarillo de Tormes w Salamance to brązowa grupa figuralna przedstawiająca starego ślepca i chłopca Lázara, ustawiona na kamiennym cokole tuż przy rzymskim moście nad rzeką Tormes, w sąsiedztwie kościoła Santiago.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik?

Figura stoi na niewielkim skrawku zieleni przy wjeździe na Puente Romano — most rzymski z I wieku n.e., który od stuleci łączy stare miasto z lewym brzegiem Tormesu. Tuż za pomnikiem wznosi się romańsko-mudejarski kościół Santiago, a poniżej płynie rzeka, wzdłuż której rozciąga się trawiasty skwer z drzewami. To jedno z tych miejsc w Salamance, które turyści mijają w drodze do katedry, rzadko wiedząc, jaka historia się za nim kryje.

Kto i kiedy postawił ten pomnik?

Autorem monumentu jest Agustín Casillas, pochodzący z Salamanki rzeźbiarz, który stworzył brązową grupę osadzoną na betonowym postumencie. Odsłonięcie miało miejsce 15 września 1974 roku. W 1992 roku, w związku z pracami budowlanymi w okolicy mostu, figurę tymczasowo zdemontowano — na swoje miejsce wróciła w 1993 roku. W 2024 roku miasto uczciło pięćdziesięciolecie dzieła, poświęcając Casillasowi centralny plac w parku La Alamedilla.

Dlaczego pomnik stoi właśnie przy moście?

Lokalizacja nie jest przypadkowa. To właśnie na tym moście rozgrywa się jedna z najsłynniejszych scen anonimowej powieści "Życie Lazarillo z Tormesu" (1554) — jednego z fundamentów hiszpańskiej literatury pikarejskiej. Ślepiec, pierwszy pan młodego Lázara, prowadzi chłopca do kamiennego zwierzęcia (tzw. verraco, kamiennego byka lub odyńca) stojącego przy moście i mówi mu, by przyłożył ucho do posągu, gdyż usłyszy w nim dziwny hałas. Kiedy Lázaro to robi, ślepiec z całej siły uderza jego głową o kamień, ucząc go w ten sposób pierwszej — i bolesnej — lekcji przetrwania w świecie, w którym trzeba mieć się na baku przed każdym. Sam Lázaro, według fabuły powieści, urodził się we wsi nad Tormesem, tuż za rzeką, co dodatkowo tłumaczy, czemu miasto zdecydowało się związać jego postać właśnie z tym brzegiem.

Co konkretnie przedstawia rzeźba?

Grupa pomnikowa ukazuje dwie postaci: pochylonego, sędziwego ślepca oraz małego chłopca stojącego przy nim — moment, w którym relacja między oszustem-nauczycielem i jego uczniem dopiero się zawiązuje. Całość, wraz z cokołem, sięga ponad trzech metrów wysokości, a sama grupa figuralna ma około 2,15 metra. Bryła jest skromna w formie, bez ozdobników — siła pomnika leży w geście postaci, nie w monumentalności.

Najczęstsze pytania

Czy pomnik ma coś wspólnego z prawdziwą postacią historyczną? Nie. Lázaro i ślepiec są postaciami fikcyjnymi z anonimowej powieści pikarejskiej z 1554 roku. Pomnik czci literaturę, nie realną osobę.

Czy warto zobaczyć ten pomnik osobiście? Tak, zwłaszcza jeśli spaceruje się po rzymskim moście — pomnik i most tworzą naturalny punkt na trasie między starym miastem a lewym brzegiem Tormesu, a samo miejsce ma wartość literacko-historyczną.

Kto jest autorem rzeźby i kiedy ją odsłonięto? Rzeźbę wykonał salamantyński artysta Agustín Casillas, a odsłonięcie odbyło się 15 września 1974 roku.

Czy pomnik zawsze stał w tym samym miejscu? Nie całkiem — w 1992 roku zdemontowano go na czas prac budowlanych w okolicy mostu, po czym w 1993 roku wrócił na swoje pierwotne miejsce, gdzie stoi do dziś.