Monastery of Sancti Spiritu, Gilet

Monasterio de Santo Espíritu to franciszkański klasztor w dolinie Toliu, w górach Sierra Calderona, nieopodal miasteczka Gilet w prowincji Walencja. Ukryty wśród sosnowych wzgórz, od ponad sześciu wieków pozostaje miejscem modlitwy i odosobnienia, a dziś działa również jako dom gościnny dla osób szukających ciszy.

Jak powstał klasztor?

Historia miejsca zaczyna się w 1402 roku, kiedy María de Luna, żona króla Aragonu Marcina I, wykupiła znajdujący się w dolinie Toliu majątek od Jaumety de Poblet, pani Gilet. Fundacja klasztoru była w dużej mierze wotum wdzięczności związanym z pacyfikacją Sycylii — królowa przekazała ziemię franciszkanom, którzy osiedlili się tu na trwałe. Od tego momentu klasztor stał się jednym z ważniejszych ośrodków zakonnych regionu Walencji.

Co przetrwał budynek przez wieki?

Los klasztoru nie był spokojny. W XVI wieku obiekt został zniszczony i ograbiony przez piratów berberyjskich napadających na wybrzeże Walencji, co wymusiło jego odbudowę w 1547 roku. Kolejne przełomy przyniosła wojna niepodległościowa na początku XIX wieku — mnisi opuścili wówczas klasztor, który zamieniono na szpital. Franciszkanie wrócili w 1813 roku, jednak w wyniku hiszpańskiej sekularyzacji majątku kościelnego rozległe lasy sosnowe otaczające klasztor przeszły w ręce państwa. W 1835 roku zakonnicy ponownie musieli odejść, a powrócili definitywnie w 1878 roku. Najtrudniejszy okres nastąpił podczas hiszpańskiej wojny domowej, gdy klasztor został splądrowany, a bracia rozproszeni aż do zakończenia konfliktu. Po wojnie budynek odżył — wypełnił się nowicjatami i stopniowo przekształcał w miejsce otwarte na gości.

Co zobaczysz na miejscu?

Obecny kościół klasztorny wznoszono etapami od 1679 do 1790 roku, co widać w mieszaniu się elementów architektonicznych z różnych okresów barokowych. Wnętrze świątyni i klasztorne krużganki zachowały skromny, kontemplacyjny charakter typowy dla franciszkańskiej duchowości — bez przepychu, ale z wyczuwalną powagą miejsca modlitwy trwającej od ponad 600 lat. Otoczenie klasztoru, wciśnięte między wzgórza porośnięte sosnami, samo w sobie jest częścią doświadczenia — cisza i zapach lasu towarzyszą odwiedzającym już od parkingu.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Klasztor leży kilka kilometrów od centrum Gilet, w głębi doliny, do której prowadzi lokalna droga wśród wzgórz Sierra Calderona. To dobry punkt dla osób łączących zwiedzanie z krótkim wypadem w naturę — okoliczne szlaki nadają się na spacer przed lub po wizycie. Ze względu na funkcję domu gościnnego klasztoru najlepiej wcześniej sprawdzić godziny otwarcia dla zwiedzających, zwłaszcza jeśli planuje się wizytę poza porankiem lub w dni świąteczne, kiedy odbywają się nabożeństwa. Wiosna i jesień to pory roku z najprzyjemniejszą temperaturą na dojście przez okoliczne wzgórza, lato bywa gorące i suche.

Najczęstsze pytania

Kto założył klasztor w Gilet? Klasztor ufundowała w 1402 roku María de Luna, żona króla Aragonu Marcina I, po zakupieniu ziemi w dolinie Toliu.

Jaki zakon prowadzi klasztor? Od początku opiekują się nim franciszkanie, którzy — z przerwami wynikającymi z wojen i sekularyzacji — są tu obecni do dziś.

Czy można nocować w klasztorze? Tak, obiekt funkcjonuje jako dom gościnny (hospedería) i miejsce rekolekcji, popularne wśród osób szukających odosobnienia.

Czy klasztor był kiedyś zniszczony? Tak, w XVI wieku splądrowali go piraci berberyjscy, a w czasie hiszpańskiej wojny domowej został ograbiony, a mnisi musieli go opuścić.