Monasterio de Urdax

Monasterio de Urdax to klasztorny zespół w Urdazubi/Urdax, niewielkiej miejscowości w Nawarze położonej zaledwie dwa kilometry od granicy z Francją, u północnego skraju doliny Baztán.

Jaka jest historia klasztoru?

Początki sięgają XI wieku, gdy niewielka wspólnota kanoników augustiańskich założyła tu szpital dla pielgrzymów podążających Camino de Baztán — jednym z odgałęzień szlaku do Santiago de Compostela. Na przełomie XII i XIII wieku klasztor przeszedł pod zwierzchnictwo zakonu premonstratensów i pozostaje jedynym klasztorem tego zakonu, jaki powstał w Królestwie Nawarry. W tamtym okresie mnisi wybudowali w okolicy sieć kanałów, mostów i młyn — od mostu (baskijskie "zubi") i wody wzięła się zresztą nazwa miejscowości Urdazubi. Aż do 1785 roku opat klasztoru sprawował władzę feudalną nad Zugarramurdi i Urdax.

Historia obiektu naznaczona jest dwoma wielkimi pożarami. Pierwszy wybuchł w 1526 roku, w czasie gdy Nawarra traciła niezależność. Drugi, znacznie bardziej dotkliwy, miał miejsce w 1793 roku podczas wojny z rewolucyjną Francją — spłonęła wówczas klasztorna biblioteka licząca ponad 9 tysięcy tomów. W tym samym okresie budynek został splądrowany przez wojska francuskie, a wspólnota zakonna schroniła się w Loyoli i wróciła do Urdax dopiero w 1806 roku. Z zabudowań średniowiecznych nic się nie zachowało — obiekt, który dziś można oglądać, pochodzi głównie z okresu największej świetności klasztoru, czyli XVI i XVII wieku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Sercem zespołu jest kościół oraz krużganek klasztorny z końca XVII wieku, utrzymany w surowym, oszczędnym stylu, charakterystycznym dla architektury premonstratensów, z typowym dla regionu czerwonawym kamieniem. Nad krużgankiem mieści się Museo de San Salvador — muzeum z ekspozycją audiowizualną i panelami informacyjnymi, które prowadzą zwiedzającego przez dzieje Urdax: od czasów szpitala pielgrzymiego, poprzez wieki świetności klasztoru, aż po współczesność. W salach muzealnych można też obejrzeć stałą kolekcję malarstwa oraz rzeźby współczesnej.

Warto pamiętać, że sam klasztor stoi przy dawnym szlaku pielgrzymim do Santiago de Compostela, co tłumaczy jego pierwotną funkcję i wciąż widoczne w architekturze ślady tej roli.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Urdazubi/Urdax leży w łatwym zasięgu z doliny Baztán oraz z pobliskiego przejścia granicznego z Francją, co czyni klasztor wygodnym punktem na trasie łączącej zwiedzanie Nawarry z wypadem na stronę francuską. Ze względu na muzealny charakter części ekspozycji najlepiej zaplanować wizytę w godzinach otwarcia muzeum, sprawdzając je wcześniej lokalnie — w małych miejscowościach nawarryjskich godziny bywają sezonowe.

Najczęstsze pytania

Czy klasztor w Urdax można zwiedzać ze środka? Tak, dostępne są kościół, krużganek z XVII wieku oraz mieszczące się nad nim Museo de San Salvador z ekspozycją poświęconą historii miejsca.

Dlaczego akurat premonstratensi, a nie inny zakon? Klasztor pierwotnie prowadzili kanonicy augustiańscy, jednak na przełomie XII i XIII wieku przeszedł pod zakon premonstratensów i jest jedynym klasztorem tego zakonu założonym w dawnym Królestwie Nawarry.

Skąd wzięła się nazwa Urdazubi? Nazwa nawiązuje do mostu ("zubi" w języku baskijskim) i wody — mnisi z klasztoru w XII–XIII wieku zbudowali w okolicy kanały, mosty i młyn.

Co się stało z pierwotnym średniowiecznym budynkiem? Nie zachował się — obecny zespół pochodzi głównie z XVI–XVII wieku, po zniszczeniach spowodowanych pożarami w 1526 i 1793 roku oraz splądrowaniu przez wojska francuskie podczas wojny z Konwentem.