Molí d'en Busquets

Molí d'en Busquets to dawny młyn wodny nad rzeką Ripoll, w gminie Castellar del Vallès, w komarce Vallès Occidental, w prowincji Barcelona. Choć sam budynek nie istnieje już od 2008 roku, miejsce to wciąż przyciąga uwagę osób zainteresowanych przemysłową historią regionu — z dawnego kompleksu ocalał komin oraz fragmenty kanału, którym niegdyś płynęła woda napędzająca urządzenia młyńskie.

Gdzie szukać dawnego młyna?

Obiekt znajdował się nad brzegiem rzeki Ripoll, cieku wodnego przepływającego przez Castellar del Vallès w drodze do pobliskiego Sabadell. Młyny wzdłuż tej rzeki powstawały od wieków, wykorzystując siłę wody do napędzania kół młyńskich — najpierw do przemiału zboża, potem coraz częściej na potrzeby rozwijającego się przemysłu włókienniczego, który przez lata był motorem gospodarczym całego Vallès Occidental.

Jaka jest historia tego miejsca?

Teren, na którym stanął młyn, należał w 1478 roku do posiadłości Astafort. Później działkę nabył Francesc Deu, który wzniósł tam młyn sukienniczy — obiekt służący produkcji tkanin wełnianych. Nazwa, pod jaką młyn jest znany do dziś, pochodzi od kolejnego właściciela, Valentí Busquetsa pochodzącego z Terrassy. Pod koniec XIX wieku obiekt wszedł w skład przemysłowego imperium rodziny Tolrà, jednej z najważniejszych rodzin przemysłowych związanych z Castellar del Vallès, która rozwijała w okolicy produkcję włókienniczą na dużą skalę.

Dlaczego młyna już nie ma?

Mimo że budynek figurował w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii, nie znalazł się na liście obiektów chronionych w miejscowym planie ochrony zabytków Castellar del Vallès. Ten brak lokalnej ochrony sprawił, że na początku 2008 roku młyn został rozebrany. Decyzja ta wywołała krytykę części mieszkańców i osób zajmujących się lokalnym dziedzictwem, dla których była to strata jednego z ostatnich świadectw dawnej zabudowy przemysłowej nad Ripoll.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Z dawnego kompleksu przetrwał komin — smukła, ośmioboczna konstrukcja wznosząca się na kwadratowej podstawie, wykonana w cegle pełniącej funkcję dekoracyjną. Poza kominem zachowały się też ruiny częściowo zagłębionej w ziemi części budynku oraz odcinki dawnego kanału doprowadzającego wodę do koła młyńskiego. Te pozostałości pozwalają dziś odtworzyć układ i skalę pierwotnego założenia — prostokątnej bryły, krytej dwuspadowym dachem, o wysokości dwóch kondygnacji, z symetrycznie rozmieszczonymi, licznymi oknami w elewacji.

Jak dotrzeć na miejsce?

Castellar del Vallès leży w komarce Vallès Occidental, w sąsiedztwie większych miast regionu, takich jak Sabadell i Terrassa, skąd prowadzą lokalne drogi w głąb doliny Ripoll. Okolice dawnego młyna są dziś częścią terenów spacerowych wzdłuż rzeki, chętnie odwiedzanych przez mieszkańców i miłośników lokalnej historii przemysłowej, choć sam obiekt nie pełni już żadnej funkcji turystycznej w sensie zorganizowanego zwiedzania.

Najczęstsze pytania

Czy Molí d'en Busquets można dziś zwiedzać? Nie w tradycyjnym sensie — sam budynek młyna rozebrano w 2008 roku. Na miejscu można obejrzeć ocalały komin oraz pozostałości kanału i fundamentów.

Skąd wzięła się nazwa młyna? Pochodzi od Valentí Busquetsa, właściciela pochodzącego z Terrassy, który przejął obiekt po jego pierwotnym budowniczym, Francescu Deu.

Dlaczego młyn został rozebrany, skoro figurował w inwentarzu zabytków? Wpis do regionalnego Inwentarza Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii nie oznaczał automatycznej ochrony prawnej — obiekt nie znalazł się w miejscowym planie ochrony Castellar del Vallès, co umożliwiło jego rozbiórkę.

Z czym związana była działalność młyna? Młyn wykorzystywał wodę rzeki Ripoll do napędu maszyn związanych z produkcją sukienniczą, a pod koniec XIX wieku stał się częścią przemysłowego kompleksu rodziny Tolrà.