molí de Lluc

Molí de Lluc to zabytkowy młyn wodny w Escorca, ukryty w dolinie Josafat tuż przy szlaku prowadzącym od Son Amer do sanktuarium Lluc, w samym sercu Serra de Tramuntana na Majorce.

Skąd wziął się młyn przy klasztorze Lluc?

Pierwsza pisemna wzmianka o młynie pochodzi z 1302 roku — to wtedy zakon templariuszy, właściciel tych ziem, zgodził się na budowę obiektu korzystającego z wody kilku źródeł w okolicy, w tym źródła Comafreda. Infrastruktura odprowadzająca wodę do młyna powstała w tym samym, XIV wieku, i w dużej części przetrwała do naszych czasów w formie podziemnego kanału.

Jak zaprojektowano system wodny?

Woda do młyna płynęła kanałem wybudowanym pod ziemią, zasilanym ze źródła Josafat. Na swojej drodze przepływała przez pralnię (miejsce, gdzie okoliczni mieszkańcy prali ubrania), a dopiero potem docierała do koła młyńskiego. Taki układ — źródło, kanał, pralnia, młyn — był typowy dla górskich osad Majorki, gdzie każda kropla wody musiała służyć kilku celom po drodze. Kamienne mury obudowujące kanał są dziś jednym z najlepiej zachowanych elementów całej instalacji.

Co produkowano w młynie?

Przez wieki obiekt służył jako młyn zbożowy, mielący mąkę dla okolicznych gospodarstw i samego sanktuarium. W 1683 roku dobudowano tartak — najpewniej po to, by dostarczyć belki i inne elementy drewniane potrzebne do budowy bazyliki klasztornej oraz jej późniejszych rozbudów. Od tego momentu młyn i tartak działały równolegle, obsługując zarówno potrzeby żywnościowe, jak i budowlane sanktuarium.

Dlaczego młyn przestał działać?

Zarówno część mącząca, jak i tartak zakończyły działalność w 1960 roku. Stało się to niedługo po tym, jak w 1956 roku wyasfaltowano drogę łączącą Caimari z Lluc — nowoczesny transport i dostęp do towarów sprowadzanych z zewnątrz sprawiły, że lokalna produkcja mąki i desek straciła sens ekonomiczny. Młyn, podobnie jak drugi obiekt tego typu w dolinie, popadł w zapomnienie.

Czy młyn można zwiedzić dziś?

Obiekt przeszedł prace konserwatorskie w 2011 roku, obejmujące odnowienie tynków i nawierzchni. W 2024 roku Consell de Mallorca, poprzez Consorci Serra de Tramuntana, przyznał środki na kolejny etap renowacji — oczyszczenie trasy kanału i odbudowę kamiennych murów, które go otaczają. Celem prac jest przywrócenie młynowi funkcjonalności na tyle, by można było zademonstrować odwiedzającym, jak działał jako młyn zbożowy i tartak — z myślą o uczynieniu go pełnoprawną atrakcją turystyczną szlaku do Lluc.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Molí de Lluc? W dolinie Josafat, w gminie Escorca, przy szlaku pieszym łączącym Son Amer z sanktuarium Lluc, w Serra de Tramuntana na Majorce.

Jak długo działał młyn? Od początku XIV wieku (pierwsza wzmianka z 1302 roku) do 1960 roku, kiedy zaprzestano produkcji mąki i desek.

Czy w dolinie jest tylko jeden młyn? Nie — Molí de Lluc jest jednym z dwóch młynów wodnych funkcjonujących historycznie w tej dolinie.

Skąd młyn czerpał wodę? Z podziemnego kanału zasilanego ze źródła Josafat, który po drodze przepływał przez pralnię, zanim docierał do koła młyńskiego.