Molen van Sint-Anneke

Molen van Sint-Anneke to drewniany wiatrak zbożowy stojący na terenie Linkeroever w Antwerpii, jeden z nielicznych obiektów tego typu w tak bliskim sąsiedztwie centrum wielkiego miasta. Jego historia jest nietypowa, bo młyn wcale nie powstał w miejscu, w którym dziś stoi — trafił tu w wyniku przeprowadzki, a nie budowy od podstaw.

Skąd pochodzi ten młyn?

Konstrukcję wzniesiono jeszcze w XVIII wieku, krótko po 1775 roku, w miejscowości Kwaadmechelen w prowincji Limburgia, w osadzie znanej jako het Veertje. Pierwotnym właścicielem młyna była rodzina Geuens, a sam obiekt służył wtedy typowej funkcji gospodarczej — mieleniu zboża na potrzeby okolicznych mieszkańców.

Dlaczego trafił do Antwerpii?

Punktem zwrotnym w historii młyna stał się rok 1937. Budowa Kanału Alberta wymusiła rozbiórkę wielu obiektów stojących na trasie inwestycji, a wiatrak z het Veertje znalazł się wśród nich. Zamiast go zniszczyć, postanowiono go przenieść — decyzję o relokacji podjęło stowarzyszenie międzygminne Imalso, które zdecydowało się ustawić młyn na Linkeroever, w rejonie plaży Sint-Anneke. Od tego czasu funkcjonuje też pod drugą nazwą — Molen van 't Veertje, nawiązującą do miejsca pochodzenia.

Ozdoba, nie młyn pracujący

Po przeniesieniu wiatrak umieszczono na platformie dachowej pobliskiej restauracji, gdzie pełnił funkcję czysto dekoracyjną — nigdy nie uruchomiono go jako działającego urządzenia do mielenia zboża. Przez dziesięciolecia stanowił charakterystyczny element krajobrazu nadbrzeża, choć jego mechanizm pozostawał nieczynny.

Zniszczenia i lata zaniedbania

Pierwszą poważną renowację przeprowadził w 1974 roku młynarz Mariman z Zele — wymienił wtedy skrzydła, balkon, schody oraz mechanizm obrotowy, a także odnowił dach podstawy młyna. Kolejne lata nie były jednak łaskawe dla obiektu. W 1990 roku silna burza poważnie uszkodziła konstrukcję, grożąc jej zawaleniem, w związku z czym młyn musiał zostać rozebrany. Jego elementy złożono za budynkiem restauracji, gdzie przez lata leżały wystawione na działanie warunków atmosferycznych. Sytuację pogorszył pożar wznieciony w lutym 1996 roku przez bezdomnego rozpalającego ognisko — ogień strawił część zgromadzonych tam części.

Powrót do życia

Mimo tych strat młyn doczekał się drugiej szansy. Odbudowę zakończono w 2001 roku, a kilka lat później, w 2008 roku, obiekt ponownie uruchomiono — tym razem jako w pełni sprawny mechanicznie wiatrak. Wcześniej, 10 czerwca 1992 roku, Molen van Sint-Anneke otrzymał status zabytku, co formalnie potwierdziło jego wartość historyczną i potrzebę ochrony.

Co warto wiedzieć, odwiedzając to miejsce?

Dziś wiatrak stoi na Linkeroever w Antwerpii, w pobliżu plaży Sint-Anneke, i jest łatwo dostępny dla spacerowiczów przemierzających nadbrzeżne tereny po drugiej stronie Skaldy względem historycznego centrum miasta. To miejsce łączy w sobie dwie historie — wiejskiego młyna z Limburgii i miejskiej plaży w Antwerpii — co czyni je nietypowym przystankiem dla osób zainteresowanych zarówno architekturą przemysłową, jak i lokalną historią XX wieku.

Najczęstsze pytania

Czy młyn nadal działa? Po odbudowie zakończonej w 2001 roku i uruchomieniu w 2008 roku mechanizm jest sprawny, choć młyn pełni dziś przede wszystkim funkcję zabytkowej atrakcji, a nie czynnego zakładu produkcyjnego.

Skąd pochodzi nazwa Molen van 't Veertje? To druga nazwa młyna, nawiązująca do jego pierwotnej lokalizacji w osadzie het Veertje w Kwaadmechelen, skąd konstrukcję przeniesiono do Antwerpii w 1937 roku.

Czy młyn ma status zabytku? Tak, formalną ochronę jako zabytek otrzymał 10 czerwca 1992 roku.