Memorial to homosexuals persecuted under Francoist

Monolit upamiętniający osoby represjonowane przez frankizm ze względu na orientację seksualną stoi w Durango, mieście w Kraju Basków (prowincja Biskaja), tuż przy wielofunkcyjnym pawilonie Landako. To jeden z niewielu w Hiszpanii pomników poświęconych wprost ofiarom prześladowań na tle orientacji seksualnej za czasów dyktatury generała Franco.

Co przedstawia pomnik?

Monument ma formę monolitu wykonanego z ciemnoszarego marmuru przetykanego białymi żyłkami. Podstawa jest prostokątna, natomiast górna część została wyrzeźbiona nieregularnie – tak, by z jednej strony bryły wyłaniał się kształt odwróconej, dużej litery „G". Autorem rzeźby jest baskijski artysta Koldobika Jáuregui, znany z prac łączących surowe formy z symboliczną treścią.

Na powierzchni monolitu umieszczono tablicę pamiątkową. Inskrypcja poświęcona jest osobom, które w czasach frankizmu były prześladowane i represjonowane z powodu swojej orientacji seksualnej i emocjonalnej, a mimo represyjnego prawa i klimatu strachu walczyły o możliwość życia w wolności. To zwięzły, ale wymowny hołd dla ludzi, których historia przez dekady pozostawała przemilczana.

Kiedy powstał?

Pomnik odsłonięto w sobotę, 16 maja 2009 roku, w miejscu, w którym stoi do dziś. Lokalizacja nie jest przypadkowa – sąsiedztwo pawilonu Landako, gdzie co roku odbywają się największe w regionie targi kultury baskijskiej (Durangoko Azoka), sprawia, że monument widzi co roku tysiące odwiedzających miasto.

Jak dotrzeć?

Durango leży w prowincji Biskaja, w sercu Kraju Basków, i jest dobrze skomunikowane z Bilbao oraz innymi miastami regionu. Monolit stoi w łatwo dostępnym miejscu przy pawilonie Landako, blisko centrum miasta, co pozwala połączyć jego zwiedzanie ze spacerem po starówce Durango, znanej z zabytkowej architektury i klimatycznych uliczek.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Sam pomnik ogląda się w kilka minut, ale warto potraktować go jako punkt wyjścia do spaceru po Durango – mieście z bogatą historią, własną starówką i licznymi przykładami baskijskiej architektury sakralnej oraz świeckiej. Pawilon Landako, przy którym stoi monolit, to funkcjonalna przestrzeń wystawiennicza, żywa zwłaszcza podczas dorocznych targów książki i muzyki baskijskiej.

Dlaczego warto go odwiedzić?

Monolit w Durango należy do wąskiej grupy hiszpańskich miejsc pamięci, które wprost odnoszą się do represji wobec osób LGBT+ w czasach frankizmu – okresu, w którym prawo traktowało homoseksualność jako „niebezpieczeństwo społeczne" aż do końca lat 70. XX wieku. Dla podróżujących zainteresowanych historią najnowszą Hiszpanii i pamięcią o ofiarach dyktatury to ważny, choć często pomijany w przewodnikach przystanek.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował pomnik w Durango? Autorem monolitu jest baskijski rzeźbiarz Koldobika Jáuregui.

Kiedy odsłonięto pomnik? Odsłonięcie miało miejsce 16 maja 2009 roku.

Z czego wykonany jest monument? Z ciemnoszarego marmuru z białymi żyłkami, z charakterystycznym, nieregularnie rzeźbionym zwieńczeniem przypominającym odwróconą literę „G".

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przy wielofunkcyjnym pawilonie Landako w Durango, w prowincji Biskaja, w Kraju Basków.