Martiartu Tower

Wieża Martiartu to średniowieczna wieża obronno-mieszkalna w dzielnicy Goierri w Erandio, w Kraju Basków, wznosząca się na niższym stoku góry Umbe i górująca nad doliną Udondo.

Jak dotrzeć?

Erandio leży w aglomeracji metropolitalnej Bilbao, tuż obok lotniska w Loiu, więc dojazd z centrum Bilbao zajmuje kilkanaście minut samochodem lub komunikacją miejską. Wieża stoi na trasie Zielonego Pasa Bilbao (Cinturón Verde), sieci szlaków pieszych łączących tereny zielone metropolii, dlatego wielu odwiedzających dociera tu pieszo lub rowerem, łącząc zwiedzanie z krótkim spacerem po okolicznych wzgórzach.

Co zobaczysz?

Obecna bryła wieży pochodzi z pierwszej ćwierci XVI wieku, choć kryje w sobie fragmenty pierwotnej konstrukcji z przełomu XIV i XV stulecia. Budowlę wzniósł Martín Ortiz de Martiartu, syn Diega Péreza de Martiartu zwanego "El Viejo" — kontrolowała ona wówczas szlak łączący Plentzię z Bilbao oraz okoliczne drogi lokalne. Pierwotna wieża nie przetrwała jednak burzliwych czasów: w 1472 roku, w następstwie sporu, w którym ród Martiartu opowiedział się po stronie hrabiego Haro, a zwolennicy Hrabiego przegrali z siłami Królów Katolickich, budowla została zburzona. To, co stoi dziś, to efekt gruntownej przebudowy sprzed pięciu wieków.

Konstrukcyjnie wieża to niemal sześcienny blok z ciosanego piaskowca, którego ściany zwężają się wraz z wysokością — u podstawy mają grubość 2,40 metra. Całość mierzy około 18 metrów wysokości i 14 metrów szerokości, a wnętrze podzielone jest na trzy kondygnacje. Taka masywność była typowa dla baskijskich wież rodowych, budowanych zarówno jako rezydencje, jak i punkty obronne w czasach lokalnych wojen między rodami.

Losy wieży po średniowieczu też są ciekawe: w XVIII wieku należała do rodu Barraicua, spokrewnionego z Martiartu, a na początku XIX wieku była wynajmowana. W 1948 roku Isidro Aretxabaleta y Mota sprzedał wieżę wraz z przyległą kaplicą władzom miejskim, co zapoczątkowało pierwsze prace remontowe, zakończone w 1954 roku. Kolejny, znacznie poważniejszy etap odnowy rozpoczął się w 2021 roku dzięki dotacji Rządu Baskijskiego — celem było wzmocnienie konstrukcji oraz odtworzenie stropów i dachu, by przystosować wnętrze do nowych funkcji. W styczniu 2023 roku Erandio po raz pierwszy udostępniło wieżę do zwiedzania w ramach wizyt przewodnickich.

Kiedy przyjechać?

Wieża znajduje się na otwartym terenie, więc najprzyjemniej zwiedza się ją wiosną i jesienią, gdy temperatury w Kraju Basków są łagodne, a okoliczne wzgórza zielone. Latem warto wybrać się rano, zanim zrobi się zbyt gorąco na dojście szlakiem. Ponieważ dostęp do wnętrza odbywa się w ramach zorganizowanych wizyt, warto wcześniej sprawdzić aktualny harmonogram udostępniania w gminie Erandio — sama bryła wieży i otaczający ją teren są jednak dostępne do oglądania przez cały rok.

Najczęstsze pytania

Czy wieżę Martiartu można zwiedzać od środka? Tak, od stycznia 2023 roku gmina Erandio organizuje wizyty przewodnickie po wnętrzu wieży, możliwe dzięki wcześniejszym pracom konserwatorskim.

Jak stara jest wieża? Pierwsza kamienna wieża powstała na przełomie XIV i XV wieku, ale po zniszczeniu w 1472 roku odbudowano ją w obecnym kształcie na początku XVI wieku.

Dlaczego wieżę zburzono w 1472 roku? Ród Martiartu opowiedział się po stronie hrabiego Haro w lokalnym konflikcie, a po klęsce jego zwolenników z rąk stronników Królów Katolickich wieża została zniszczona jako kara.

Czy w pobliżu są inne atrakcje turystyczne? Wieża leży na trasie Zielonego Pasa Bilbao, więc łatwo połączyć jej zwiedzanie ze spacerem po okolicznych wzgórzach i dolinie Udondo, a bliskość lotniska w Loiu i centrum Bilbao ułatwia dojazd.