Maristán nazarí

Maristán nazarí to XIV-wieczny szpital wzniesiony w Granadzie przez sułtanów z dynastii Nasrydów, jedna z niewielu dobrze udokumentowanych instytucji medycznych całego Al-Andalus.

Kiedy i przez kogo powstał Maristán?

Budowę rozpoczął sułtan Muhammad V w 1365 roku, a prace ukończono w 1367 roku. Obiekt stanął na południowym stoku wzgórza Albaicín, w dzielnicy Coracha, w pobliżu koryta rzeki Darro. Był to jedyny szpital epoki nasrydzkiej w całym Al-Andalus, o którym zachowało się wystarczająco dużo źródeł, by odtworzyć zasady jego działania — prawdopodobnie wzorowano go na podobnej placówce w Kairze.

Jak funkcjonował szpital?

Maristán przyjmował ubogich i schorowanych muzułmanów niezależnie od rodzaju dolegliwości, z czasem stał się też miejscem leczenia chorób psychicznych. Personel liczył siedmiu lekarzy, z czego czterech specjalizowało się w konkretnych schorzeniach, w tym właśnie w chorobach umysłowych. Przy szpitalu działała apteka obsługiwana przez trzech aptekarzy, a także kuchnia, pralnia i magazyny. Kobiety leczono na piętrze, mężczyzn na parterze, a łączna pojemność placówki sięgała około dwustu pacjentów. Utrzymanie zapewniały fundusze przeznaczone na ten cel przez samego sułtana.

Jak wyglądał budynek?

Budowla miała plan prostokąta o wymiarach około 26 na 38 metrów i zajmowała ponad tysiąc metrów kwadratowych. Dwie kondygnacje otaczały centralny dziedziniec z dużym prostokątnym basenem, do którego woda spływała z pysków dwóch marmurowych lwów ustawionych przy krótszych bokach dziedzińca. Wokół dziedzińca biegło osiem galerii, a w budynku mieściło się około pięćdziesięciu niewielkich cel, każda o powierzchni około sześciu metrów kwadratowych.

Co się stało ze szpitalem?

Placówka z czasem podupadła, a w 1844 roku budynek rozebrano. Zanim doszło do ostatecznej ruiny, teren wykorzystywano kolejno jako skład wina, stajnie, budynek mieszkalny, koszary wojskowe i więzienie, aż w końcu popadł w całkowite opuszczenie. Dwa marmurowe lwy oraz inskrypcja fundacyjna trafiły do Muzeum Alhambry, gdzie należą do najważniejszych eksponatów stałej kolekcji.

Czy Maristán można dziś zwiedzać?

Z pierwotnej budowli pozostały ruiny archeologiczne, obecnie objęte pracami konserwatorskimi prowadzonymi przez Patronato de la Alhambra y Generalife. Celem prac jest zabezpieczenie pozostałości i docelowe udostępnienie terenu zwiedzającym, choć na razie dostęp do wnętrza pozostaje ograniczony. Warto połączyć wizytę ze spacerem po Albaicín oraz zwiedzaniem Muzeum Alhambry, gdzie można zobaczyć oryginalne lwy z dziedzińca.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował Maristán w Granadzie? Sułtan nasrydzki Muhammad V, który rozpoczął budowę w 1365 roku; prace ukończono dwa lata później, w 1367 roku.

Do czego służył ten budynek? Był szpitalem dla ubogich muzułmanów cierpiących na najróżniejsze choroby, a z czasem zyskał też funkcję placówki leczącej zaburzenia psychiczne.

Dlaczego z budynku zostały tylko ruiny? Szpital podupadał przez stulecia i pełnił kolejno funkcje magazynu, stajni, koszar i więzienia, aż został rozebrany w 1844 roku.

Gdzie można zobaczyć oryginalne elementy Maristánu? Dwa marmurowe lwy z dziedzińca oraz inskrypcję fundacyjną eksponuje dziś Muzeum Alhambry w Granadzie.