Marian column in Jaroměř

Mariánský sloup w Jaroměřu to barokowy zespół rzeźbiarski wieńczący plac Náměstí Československé armády w centrum miasta – jedno z najcenniejszych dzieł dojrzałego baroku we wschodnich Czechach, powstałe z inicjatywy samych mieszkańców i rąk warsztatu jednego z najsłynniejszych rzeźbiarzy epoki.

Kto stworzył kolumnę i kiedy powstała?

Autorem koncepcji jest Matyáš Bernard Braun, jeden z czołowych rzeźbiarzy czeskiego baroku, którego związki z Jaroměřem nie były przypadkowe – osiedlił się w mieście już w 1719 roku, po ślubie z Marią Elżbietą Miseliusovą, córką miejscowego kupca. To właśnie ta osobista więź z miastem doprowadziła do powstania jednego z jego lokalnych zamówień. Braun opracował kompozycję, szkice i modele, natomiast samo wykonanie w kamieniu powierzył współpracownikom ze swojego warsztatu – Janowi i Řehořowi Thénym, którzy pracowali bezpośrednio w Jaroměřu. Prace budowlane trwały w latach 1723–1727: kolumna była niemal ukończona już w 1724 roku, następnie pomalowano ją na biało, pokryto olejem lnianym, częściowo pozłocono i opatrzono kutą żelazną balustradą, a całość konsekrowano w 1727 roku.

Dlaczego mieszkańcy Jaroměřa postawili tę kolumnę?

Inicjatywa wyszła od samych obywateli miasta – to oni zamówili u Brauna dzieło w 1721 roku, chcąc uczcić Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny (Immaculatę). Koszt realizacji wyniósł 1321 złotych, a większość tej sumy pokryto z dobrowolnych datków mieszczan. Sam Braun, związany już wówczas z miastem rodzinnie, policzył sobie za pracę mniej niż zwykle – co dodatkowo świadczy o osobistym charakterze tego zamówienia.

Jak wygląda kolumna i jakie ma wymiary?

Mariánský sloup wznosi się na wysokość 15,6 metra i otoczony jest sześciokątną balustradą o obwodzie 26,7 metra. Zespół rzeźbiarski, na który składają się figura Marii oraz posągi świętych, cechuje bogata dekoracja rzeźbiarska, typowa dla warsztatu Brauna – połączenie dynamicznych, ekspresyjnych form z precyzją wykonania, które eksperci zaliczają do najcenniejszych przykładów dojrzałej rzeźby barokowej we wschodnich Czechach.

Czy to, co widać dziś, to oryginalne rzeźby?

Nie do końca. W latach 90. XX wieku oryginalne rzeźby zastąpiono na kolumnie wiernymi kopiami, aby chronić zabytkowe dzieła przed dalszym niszczeniem przez warunki atmosferyczne. Oryginalne posągi znajdują się dziś w Bastionie nr 1 twierdzy Josefov, sąsiadującej z Jaroměřem części tego samego zespołu miejskiego. Sama kolumna, jako całość, podlega ochronie prawnej jako zabytek kultury.

Gdzie dokładnie stoi kolumna?

Mariánský sloup stanowi dominantę Náměstí Československé armády – głównego placu Jaroměřa, dobrze widoczną z większości punktów tej przestrzeni miejskiej i stanowiącą naturalny punkt orientacyjny dla odwiedzających historyczne centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował Mariánský sloup w Jaroměřu? Kompozycję, szkice i modele stworzył Matyáš Bernard Braun, a wykonaniem w kamieniu zajęli się jego współpracownicy Jan i Řehoř Thény, pracujący bezpośrednio na miejscu w Jaroměřu.

Kiedy powstała kolumna? Prace trwały w latach 1723–1727. Kolumna była niemal gotowa już w 1724 roku, a jej uroczystą konsekrację przeprowadzono w 1727 roku.

Dlaczego kolumnę postawiono akurat w Jaroměřu? Zamówienie złożyli sami mieszkańcy miasta w 1721 roku, chcąc uczcić Niepokalane Poczęcie Marii Panny. Dodatkowym powodem był fakt, że Braun od 1719 roku mieszkał w Jaroměřu po ślubie z córką miejscowego kupca.

Czy rzeźby na kolumnie są oryginalne? Nie – w latach 90. XX wieku zastąpiono je wiernymi kopiami. Oryginały przechowywane są dziś w Bastionie nr 1 twierdzy Josefov.

Ile kosztowała budowa kolumny? 1321 złotych, sfinansowanych głównie z dobrowolnych datków mieszkańców Jaroměřa.