Church of the Ascension of the Lord in Josefov

Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego dominuje nad Masarykovo náměstí, głównym placem twierdzy Josefov – dzielnicy Jaroměřa w kraju hradeckim, tuż przy czeskiej granicy z Polską. Wysoka wieża widoczna jest z daleka i od dwustu lat pełni funkcję punktu orientacyjnego dla podróżujących przez tę część wschodnich Czech.

Jak dotrzeć?

Josefov leży w północno-wschodniej części Jaroměřa, do którego najwygodniej dojechać samochodem lub pociągiem – miasto ma bezpośrednie połączenia kolejowe z Hradcem Králové i Náchodem. Z dworca w Jaroměřu do Josefova jest spacer w granicach kilkunastu minut, a sam kościół stoi w samym centrum dzielnicy, na głównym placu, więc trudno go przeoczyć. To dobry punkt wypadowy przy zwiedzaniu twierdzy Josefov, w tym słynnych podziemnych korytarzy.

Co zobaczysz?

Budowla powstała w rzadko spotykanym w architekturze sakralnej stylu empire – kościoły w tej estetyce budowano wyjątkowo, więc Josefov jest pod tym względem nietypowy. Jednonawowy korpus od strony zachodniej przechodzi w łagodną absydę, a od wschodu wznosi się smukła, prostopadłościenna wieża o wysokości 54 metrów, która nadaje całości charakterystyczną, surową sylwetkę.

Nad portalem fasady można odczytać napis „F II MDCCCV” – hołd dla cesarza Franciszka II, w którego czasach kościół wzniesiono. We wnętrzu, w zakrystii, znajduje się cenny obraz „Ostatnia Wieczerza” autorstwa G. Hellera z 1747 roku. Płótno pochodzi z nieistniejącego już romańskiego kościoła św. Idziego w Pleśi – zostało przeniesione, gdy tamta świątynia została rozebrana, i dziś jest jednym z najstarszych elementów wyposażenia budynku.

Warto wiedzieć, że kościół w Josefovie ma swojego architektonicznego bliźniaka: w tym samym czasie i według niemal identycznego projektu powstał kościół Zmartwychwstania Pańskiego w twierdzy Terezín. Autorami obu realizacji byli Heinrich Hatzinger oraz hrabia Julius d'Andreis, co czyni Josefov i Terezín unikalną parą bliźniaczych świątyń wojskowych twierdz habsburskiej monarchii.

Kiedy przyjechać?

Kościół najlepiej ogląda się w ciągu dnia, gdy światło dobrze podkreśla proporcje wieży i fasady. Josefov bierze udział w ogólnoczeskiej akcji „Noc kostelů” (Noc Kościołów) – to okazja, by zobaczyć wnętrze przy okazji dodatkowych wydarzeń i otwartych drzwi, warto jednak sprawdzić aktualny termin przed wyjazdem, bo akcja odbywa się raz w roku. Poza tym większym wydarzeniem kościół funkcjonuje jako czynny kościół parafialny, więc godziny zwiedzania warto zweryfikować lokalnie, zwłaszcza jeśli planuje się wejście do środka poza mszami.

Najczęstsze pytania

W jakim stylu zbudowano kościół? W stylu empire (klasycystycznym), co jest rzadkością wśród budowli sakralnych z tego okresu – większość kościołów budowano wówczas w innych, bardziej tradycyjnych stylach.

Kiedy powstał kościół? Budowę prowadzono w latach 1805–1810, a konsekracja świątyni odbyła się 8 września 1811 roku.

Czy kościół ma jakiś odpowiednik w innej twierdzy? Tak – niemal identyczny architektonicznie kościół Zmartwychwstania Pańskiego wzniesiono równolegle w twierdzy Terezín, według projektu tych samych autorów: Heinricha Hatzingera i hrabiego Juliusa d'Andreisa.

Co warto zobaczyć we wnętrzu? Przede wszystkim obraz „Ostatnia Wieczerza” G. Hellera z 1747 roku w zakrystii, pochodzący z rozebranego kościoła św. Idziego w Pleśi, oraz samą architekturę wnętrza z charakterystyczną absydą od strony zachodniej.