Maria column in Drnholec

Kolumna maryjna w Drnholcu to barokowy pomnik wdzięczności, który od trzech wieków stoi w centrum tej południowomorawskiej miejscowości, przypominając o czasach, gdy zaraza pustoszyła okoliczne wsie, a Drnholec ocalał niemal nietknięty.

Skąd wzięła się ta kolumna?

Lata 1714–1715 to okres, w którym przez Europę Środkową przetoczyła się kolejna fala epidemii dżumy. Wiele miejscowości na Morawach ucierpiało dotkliwie, tymczasem Drnholec przeszedł przez ten czas z relatywnie niewielkimi stratami. Mieszkańcy uznali to za łaskę i postanowili upamiętnić ocalenie w sposób typowy dla epoki baroku — wznosząc kolumnę morową poświęconą Matce Boskiej. Prace budowlane ruszyły wkrótce po epidemii, a całość ukończono w 1718 roku.

Kto wykonał kolumnę i z czego jest zbudowana?

Autorem dzieła był Štěpán Pagan, rzeźbiarz działający w Třebíču, znany z realizacji podobnych kolumn morowych w innych miejscowościach południowych Moraw. Kolumna w Drnholcu jest uważana za jego najbardziej udaną i reprezentatywną pracę w tym gatunku. Do budowy użyto wapienia muszlowego sprowadzonego z austriackiego regionu Eggenburga — materiału cenionego w tamtym okresie za jednorodną strukturę i dobrą podatność na obróbkę rzeźbiarską, co pozwoliło na wykonanie bogatych detali dekoracyjnych.

Jak wygląda kolumna?

Konstrukcja opiera się na czworobocznym trzonie, którego powierzchnię zdobią płaskorzeźbione motywy chmur oraz uskrzydlone główki aniołków — typowy język form barokowej rzeźby sakralnej. Trzon wieńczy bogato zdobiona kapitel kompozytowy, na którym umieszczono figurę Niepokalanej (Immaculaty) — przedstawienie Marii depczącej węża, symbolizujące zwycięstwo nad złem i grzechem pierworodnym.

U podstawy kolumny, na narożnikach cokołu, ustawiono cztery figury świętych, tradycyjnie wzywanych w czasach zarazy i nieszczęść: świętego Jana Nepomucena, patrona chroniącego przed oszczerstwem i utonięciem, świętego Sebastiana i świętego Floriana — obu wzywanych w intencji ochrony przed epidemiami i pożarami — oraz świętego Józefa, opiekuna dobrej śmierci. Taki zestaw postaci nie jest przypadkowy — to standardowy repertuar ikonograficzny moraw­skich kolumn morowych z pierwszej połowy XVIII wieku.

Dlaczego warto ją zobaczyć?

Kolumna w Drnholcu to nie tylko lokalna pamiątka religijna, ale też świadectwo rzemiosła barokowego rzeźbiarstwa prowincjonalnego, które mimo skromniejszej skali niż wielkie pomniki w Pradze czy Ołomuńcu, zachowało bogactwo detalu i spójność kompozycyjną. Dla odwiedzających Drnholec to naturalny punkt orientacyjny w centrum miasteczka i okazja, by zobaczyć, jak lokalna społeczność interpretowała wielkie tematy epoki — wdzięczność, ochronę i wiarę — w skali odpowiedniej dla małego miasta.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kolumna maryjna w Drnholcu? Budowę rozpoczęto po epidemii dżumy z lat 1714–1715, a ukończono ją w 1718 roku.

Kto jest autorem kolumny? Rzeźbiarz Štěpán Pagan z Třebíča, autor kilku podobnych kolumn morowych na południowych Morawach.

Z jakiego materiału wykonano kolumnę? Z wapienia muszlowego sprowadzonego z austriackiego regionu Eggenburga.

Jakie postacie przedstawiają figury na cokole? Świętego Jana Nepomucena, świętego Sebastiana, świętego Floriana i świętego Józefa, a na szczycie kolumny znajduje się figura Niepokalanej.

Dlaczego kolumnę wzniesiono akurat w Drnholcu? Jako wyraz wdzięczności mieszkańców za to, że miejscowość została stosunkowo oszczędzona podczas fali zarazy w latach 1714–1715.