Church of Saint Leonard

Kościół świętego Linharta to jedyna ocalała budowla po dawnej wsi Mušov, dziś stojąca na niewielkiej wyspie na zbiorniku wodnym Nové Mlýny w gminie Pasohlávky, w powiecie Brno-venkov na Morawach Południowych.

Co to za miejsce?

Kościół powstał w stylu późnoromańskim najprawdopodobniej w latach 20.–30. XIII wieku. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z 1276 roku — już wtedy pełnił funkcję kościoła parafialnego dla wsi Mušov. W XIV wieku, prawdopodobnie po pożarze, świątynię przebudowano w duchu gotyckim. Do dziś zachowały się z tego okresu wysokie, ostrołukowe okna prezbiterium i wieży, a fasady zdobią wnęki w kształcie szerokich ostrych łuków z grupowanymi, łamanymi oknami. Budynek figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Losy kościoła są nierozerwalnie związane z historią samej wsi. Mušov przestało istnieć w drugiej połowie XX wieku, gdy w ramach budowy kaskady zbiorników Nové Mlýny (system zapór i jezior powstały w latach 70. i 80. XX wieku na rzece Dyji) tereny wokół wsi zalano wodą. Zabudowania wsi rozebrano lub zatopiono, jednak zabytkowy kościół — objęty ochroną konserwatorską — pozostawiono na miejscu. W efekcie stoi dziś samotnie na sztucznej wyspie otoczonej wodami zbiornika Věstonice, będącego częścią systemu Nové Mlýny.

Jak dotrzeć i czy można wejść do środka?

Kościół nie jest dostępny dla zwiedzających. Do wyspy nie prowadzi żaden most, nie kursuje też regularna linia łodzi ani promu. W praktyce świątynię ogląda się z brzegu zbiornika lub z pokładu przepływających jednostek — to raczej punkt widokowy i ciekawostka historyczna niż obiekt, który da się zwiedzić od środka. Najlepszy widok na wyspę i sylwetkę kościoła mają rowerzyści i piesi poruszający się ścieżkami wzdłuż brzegów Nové Mlýny, popularnymi wśród turystów odwiedzających okolice Pasohlávek i pobliskiego kompleksu term Pasohlávky.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Zbiornik Nové Mlýny i jego okolice to teren typowo letni — najwięcej osób odwiedza go od maja do września, gdy trasy rowerowe wokół jezior są w pełni przejezdne, a poziom wody pozwala dostrzec wyspę z bliska. Jesienią i zimą widoczność bywa równie dobra, a okolica znacznie spokojniejsza, choć trzeba liczyć się z chłodniejszą aurą i krótszymi dniami.

Dlaczego warto zobaczyć ten kościół?

To rzadki przykład zabytku sakralnego, który przetrwał celowe zatopienie całej wsi — widok samotnej wieży wyłaniającej się z wody jest jednym z bardziej charakterystycznych obrazów regionu Nové Mlýny i przypomina o historii, jaką niesie ze sobą budowa powojennych zbiorników wodnych na Morawach.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzić kościół świętego Linharta od środka? Nie — obiekt stoi na wyspie bez mostu i bez regularnego połączenia łodzią, więc wejście do środka nie jest możliwe.

Dlaczego kościół stoi na wyspie? Ponieważ w latach 70.–80. XX wieku wieś Mušov, do której należał, zatopiono podczas budowy kaskady zbiorników Nové Mlýny. Zabytkowy kościół, w odróżnieniu od reszty zabudowy, zachowano na miejscu.

Skąd pochodzi obecny wygląd kościoła? Świątynia powstała w stylu późnoromańskim w XIII wieku, a w XIV wieku, prawdopodobnie po pożarze, przebudowano ją w stylu gotyckim — stąd charakterystyczne ostrołukowe okna i podziały fasad.

Jak najlepiej zobaczyć kościół, skoro nie da się na wyspę wejść? Najlepiej z trasy rowerowej lub pieszej wzdłuż brzegu zbiornika Věstonice albo z pokładu łodzi pływającej po Nové Mlýny — stamtąd widać zarówno wieżę, jak i całą wyspę.