Maria column in Bělá pod Bezdězem

Kolumna maryjna w Bělé pod Bezdězem to barokowy pomnik stojący na miejskim placu, jeden z niewielu zabytków tego typu w regionie, który przetrwał w niemal niezmienionej formie od końca XVII wieku. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z tłumami zwiedzających, lecz spokojny punkt orientacyjny w sercu małego czeskiego miasteczka, obok którego trudno przejść obojętnie, jeśli interesuje nas historia epidemii i lokalnej pobożności.

Skąd wzięła się ta kolumna?

Pomnik powstał w 1681 roku z inicjatywy hrabiego Arnošta Josefa z Valdštejna (Ernesta Josefa Waldsteina), właściciela okolicznych dóbr. Fundacja miała charakter wotywny — była podziękowaniem za ocalenie miasta od epidemii dżumy, która w tamtym okresie regularnie pustoszyła Europę Środkową. Tego rodzaju kolumny morowe stawiano w wielu czeskich miastach jako wyraz wdzięczności i prośbę o dalszą ochronę przed zarazą, a bełska kolumna wpisuje się dokładnie w ten nurt.

Jak wygląda kolumna?

Konstrukcja opiera się na kamiennym cokole złożonym pierwotnie z trzech stopni — po renowacji parku w 2012 roku dodano czwarty. Na tej podstawie wznosi się czworoboczny, pryzmatyczny postument, na którego ścianach umieszczono cztery inskrypcje upamiętniające fundację i jej okoliczności. Z postumentu wyrasta właściwa kolumna z profilowaną bazą, gładkim trzonem i profilowaną głowicą w stylu pseudokoryncki. Na szczycie znajduje się rzeźba Marii, będąca centralnym elementem całej kompozycji.

Czy rzeźba na szczycie jest oryginalna?

Nie do końca. Pierwsza poważna naprawa kolumny miała miejsce w 1931 roku i sfinansował ją miejscowy dziekan, a prace wykonał lokalny rzeźbiarz Antonín Pokorný. Znacznie ważniejsza zmiana zaszła jednak podczas ostatniej dużej renowacji w 2008 roku — wtedy oryginalną barokową rzeźbę zdjęto z kolumny i przeniesiono do holu ratusza, gdzie jest chroniona przed dalszym niszczeniem przez warunki atmosferyczne. Na jej miejscu na kolumnie stanęła wierna kopia, wykonana w pracowni Tomáša Vondrušky.

Gdzie dokładnie stoi kolumna?

Pomnik znajduje się w parku na placu Masaryka (Masarykovo náměstí), czyli w centralnej, reprezentacyjnej części Bělé pod Bezdězem. To lokalizacja typowa dla tego typu barokowych fundacji — plac główny miasta był naturalnym miejscem, gdzie stawiano pomniki mające służyć całej wspólnocie i być widoczne dla mieszkańców na co dzień.

Dlaczego warto ją zobaczyć?

Kolumna maryjna to nie tylko element dekoracyjny placu, ale świadectwo konkretnego momentu w historii miasta — czasu, gdy epidemia realnie zagrażała jego mieszkańcom, a jej ustąpienie uznano za łaskę wartą trwałego upamiętnienia. Dla osób zwiedzających Bełą przy okazji wycieczki w Máchův kraj (region związany z jeziorami i zamkiem Bezděz) to naturalny przystanek — łączy w sobie historię sztuki barokowej, lokalną tradycję religijną i dokumentację walki z chorobami zakaźnymi sprzed niemal trzystu pięćdziesięciu lat.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kolumna maryjna w Bělé pod Bezdězem? W 1681 roku, z fundacji hrabiego Arnošta Josefa z Valdštejna.

Dlaczego kolumnę wzniesiono? Jako podziękowanie za ocalenie miasta od epidemii dżumy — to typowy "sloup morowy", czyli kolumna morowa.

Czy rzeźba na szczycie jest oryginalna? Nie — oryginał z okresu baroku przeniesiono w 2008 roku do ratusza, a na kolumnie stoi obecnie kopia z pracowni Tomáša Vondrušky.

Gdzie w mieście stoi kolumna? W parku na placu Masaryka, w centrum Bělé pod Bezdězem.