Mare de Déu de Montornès

Mare de Déu de Montornès to sanktuarium wznoszące się na wzgórzu tuż nad la Pobla de Montornès, w regionie Tarragonès w Katalonii. Biała kapliczka stoi przy ruinach średniowiecznego zamku Montornès i przez wieki była jednym z głównych ośrodków kultu religijnego w okolicy.

Jak dotrzeć do sanktuarium?

Wzgórze Montornès leży bezpośrednio nad zabudową la Pobla de Montornès, więc dojście z centrum miasteczka zajmuje zwykle kilkanaście minut pieszo pod górę. Droga prowadzi obok pozostałości zamku, co samo w sobie jest dodatkowym powodem do wizyty. Miejsce jest dobrze znane lokalnie, więc szlak jest wyraźnie zaznaczony, a widok na dolinę rzeki i pogórze wynagradza wysiłek podejścia.

Co zobaczysz na miejscu?

Obecna świątynia to budowla barokowa, wzniesiona w 1783 roku na miejscu znacznie starszej kapicy zamkowej. Środki na budowę pochodziły z dochodów młyna wodnego należącego do sanktuarium oraz z darów wiernych. Na fasadzie zachowała się data 1786. Z pierwotnej, średniowiecznej budowli przetrwały niewielkie elementy — najcenniejszy to romański portal na północnej ścianie, jedyny widoczny dziś ślad wcześniejszej kapicy zamkowej.

Wewnątrz, w specjalnej kaplicy, znajduje się polichromowana figura Matki Bożej z alabastru, datowana na XVI–XVII wiek, otoczona żywym kultem mieszkańców la Pobla de Montornès. To właśnie ta figura jest sercem sanktuarium i celem corocznych pielgrzymek.

Jaka jest historia tego miejsca?

Tereny Montornès należały niegdyś do klasztoru Santes Creus — cystersi nabyli je od rodziny Rajadell w 1173 roku i sprawowali nad nimi zwierzchnictwo przez kolejne stulecia, dopóki od początku XVIII wieku grunty nie zaczęły być stopniowo sprzedawane lub przekazywane. Zamek, który stał tu od średniowiecza, popadł w ruinę, a jego mury służyły jeszcze mieszkańcom jako schronienie w czasie wojen karlistowskich w XIX wieku.

Kaplica zamkowa, poprzedniczka dzisiejszego sanktuarium, przetrwała jako miejsce kultu nawet po wybudowaniu nowego kościoła parafialnego w miasteczku. W połowie XVII wieku przeprowadzono tam prace wzmacniające konstrukcję, a w 1783 roku powstała obecna barokowa świątynia. Podczas wojny domowej (1936–1939) kościół i sanktuarium zostały spalone, jednak figurę Matki Bożej udało się uratować — dziś to ona łączy dawną i obecną historię tego miejsca.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Najbardziej wyjątkowym momentem w roku jest Poniedziałek Wielkanocny (Dilluns de Pasqua), kiedy w sanktuarium odbywa się coroczny aplec — tradycyjne zgromadzenie mieszkańców la Pobla de Montornès połączone z nabożeństwem i spotkaniem przy sanktuarium. To dzień, w którym miejsce żyje najintensywniej i najlepiej pokazuje swoje znaczenie dla lokalnej wspólnoty. Poza tym terminem sanktuarium i ruiny zamku można odwiedzać przez cały rok, a spokojna atmosfera wzgórza sprawia, że jest to również dobre miejsce na krótki, kontemplacyjny spacer poza sezonem świątecznym.

Najczęstsze pytania

Czy sanktuarium jest otwarte dla zwiedzających przez cały rok? Tak, wzgórze i otoczenie sanktuarium można odwiedzać przez cały rok, choć wnętrze bywa dostępne głównie podczas nabożeństw i dorocznego aplec w Poniedziałek Wielkanocny.

Co jest najważniejszym elementem sanktuarium? Polichromowana figura Matki Bożej z alabastru z XVI–XVII wieku, przechowywana w specjalnej kaplicy i otoczona kultem mieszkańców regionu.

Czy przy sanktuarium można zobaczyć coś jeszcze? Tak, tuż obok znajdują się ruiny średniowiecznego zamku Montornès oraz zachowany romański portal — jedyny widoczny ślad pierwotnej kapicy zamkowej.

Jak sanktuarium przetrwało trudne momenty historii? Mimo że budynek został spalony podczas wojny domowej w latach 1936–1939, figurę Matki Bożej uratowano, dzięki czemu kult w tym miejscu mógł być kontynuowany po odbudowie.