Malý Kosíř

Malý Kosíř to niewielkie, ale ciekawe przyrodniczo wzgórze na Hané, we wschodniej części Wyżyny Zábřeskiej, w powiecie Ołomuniec. Sąsiaduje z dużo bardziej znanym Velkým Kosířem, którego stanowi boczny, wschodni wierzchołek, a u jego stóp leżą wsie Słatinice, Słatinky i Třebčín oraz pobliska miejscowość Lípy.

Jak wysoki jest Malý Kosíř i gdzie dokładnie leży?

Szczyt wznosi się na około 317 m n.p.m. Geolodzy zaliczają go do Wyżyny Zábřeskiej, a sama góra zbudowana jest z karbońskich piaskowców i łupków ilastych typu „kosířskiego", które na górnych partiach zbocza wychodzą na powierzchnię; od wschodu przykrywają je młodsze osady trzeciorzędowe. Podejście na wierzchołek jest łatwe i nie wymaga żadnego specjalistycznego sprzętu – najczęściej rusza się od strony Słatinic.

Co chroni rezerwat przyrody na zboczach wzgórza?

Południowe i południowo-wschodnie zbocza oraz podnóża Malého Kosířa objęto ochroną jako rezerwat przyrody o randze europejskiej. Chroni suche, ciepłolubne murawy oraz drobne oczka wodne powstałe w dawnych, nieczynnych kamieniołomach. Naukowcy naliczyli tu około 230 gatunków roślin, w tym rzadkie storczyki i endemiczny dzwonek morawski, a także rzadkie krzewy głogu i tarniny. Świat zwierząt reprezentuje około 80 gatunków motyli oraz chronione chrząszcze. W wypełnionych wodą dawnych wyrobiskach żyją traszki, żaby i owady wodne, a w zaroślach gniazdują ptaki, w tym puszczyk. Spotkać można też drobne ssaki owadożerne, a sporadycznie zapuszcza się tu borsuk. Cały obszar wchodzi w skład większego Parku Przyrody Velký Kosíř.

Co znajduje się na samym szczycie?

Na wierzchołku stoi niewielka drewniana kapliczka w formie altany, poświęcona świętemu Antoniemu z Padwy, wybudowana w 2018 roku, obok niej duży krzyż i kilka ławek zachęcających do odpoczynku. Widok z samego szczytu jest dość ograniczony przez roślinność – rozleglejsze panoramy, sięgające doliny Morawy i pierwszych wzniesień Niskiego Jesionika, rozciągają się raczej z otwartych partii zbocza niż z samej kulminacji.

Skąd wzięła się tradycja pielgrzymkowa związana z górą?

Historia kultu świętego Antoniego na Malým Kosířu sięga 1944 roku, kiedy ksiądz Antonín Šuránek zainicjował tu jego kult i wraz z arcybiskupem ołomunieckim Leopoldem Prečanem planował stworzenie miejsca pielgrzymkowego na wzór Svatego Kopečka pod Ołomuńcem. W tym samym roku postawiono na szczycie krzyż poświęcony świętemu Antoniemu. Plany przerwano w 1952 roku, gdy władze komunistyczne zmusiły księdza Šuránka do opuszczenia stanowiska w seminarium duchownym – dopiero kapliczka z 2018 roku nawiązuje symbolicznie do tamtych, niedokończonych zamierzeń.

Najczęstsze pytania

Jak wysoki jest Malý Kosíř? Wzgórze osiąga około 317 m n.p.m.

Czy to ten sam szczyt co Velký Kosíř? Nie – Malý Kosíř to odrębny, niższy wierzchołek stanowiący boczne, wschodnie ramię Velkého Kosířa.

Ile czasu zajmuje wejście na szczyt? Podejście jest krótkie i łatwe, nie wymaga specjalnego przygotowania ani sprzętu, najczęściej startuje się od Słatinic.

Co warto zobaczyć w rezerwacie? Suche murawy z rzadkimi storczykami i dzwonkiem morawskim, dawne kamieniołomy zamienione w oczka wodne oraz liczne motyle i chrząszcze.

Czy na szczycie jest coś do zwiedzania? Tak, niewielka kaplica-altana św. Antoniego z 2018 roku oraz duży krzyż nawiązujący do planów pielgrzymkowych z lat 40. XX wieku.