Lomy Mořina

Lomy Mořina to rozległy kompleks dawnych kamieniołomów wapienia, położony w Krasie Czeskim, tuż przy wsi Mořina, kilka kilometrów od zamku Karlštejn. Miejsce znane jest przede wszystkim pod potocznymi nazwami poszczególnych wyrobisk – Velká Amerika (Wielka Ameryka), Malá Amerika (Mała Ameryka) oraz Mexiko – które dziś przyciągają turystów i fotografów swoim niezwykłym, niemal kanionowym krajobrazem.

Skąd wzięła się nazwa "Amerika"?

Nazwa nawiązuje do amerykańskich kanionów – strome, wielobarwne ściany skalne opadające ku turkusowym jeziorom rzeczywiście przywodzą na myśl krajobrazy znane z zachodu Stanów Zjednoczonych. Kontrast między jasnym wapieniem, zielenią roślinności porastającej zbocza a barwą wody sprawia, że miejsce to jest jednym z chętniej fotografowanych zakątków środkowych Czech.

Jak długo trwało wydobycie?

Pierwsze wzmianki o wydobyciu wapienia w Krasie Czeskim sięgają XIV wieku – już w 1320 roku król Jan Luksemburski nadał okolicznym mieszkańcom prawa do wypalania wapna. Prawdziwy rozkwit górnictwa przyniósł jednak wiek XIX, kiedy rozwój hutnictwa żelaza, zwłaszcza zakładów w rejonie Kladna, wymusił intensywną eksploatację złóż wapienia jako surowca do produkcji żelaza i stali. Przemysłowe wydobycie w Velká Americe nabrało tempa po pierwszej wojnie światowej i trwało przez większość XX wieku, aż w 1963 roku zostało przerwane na skutek poważnego zawalenia się ściany wyrobiska.

Mroczny rozdział – obóz pracy przymusowej

Historia Lomů Mořina ma też bardzo ciemną kartę. 4 maja 1949 roku w tutejszych kamieniołomach utworzono jednostkę pracy przymusowej, wzorowaną na sowieckich łagrach. Warunki panujące w obozie były na tyle nieludzkie, że zyskał on złą sławę jako jeden z najgorszych ośrodków tego typu w ówczesnej Czechosłowacji. W latach 1949–1953 przez obóz przeszło około dwóch tysięcy więźniów – wielu z nich po zaledwie dwóch tygodniach do trzech miesięcy ciężkiej pracy trafiało do szpitala więziennego, wyczerpanych fizycznie i psychicznie. Dziś w okolicy znajdują się skromne upamiętnienia tej historii, przypominające o cenie, jaką zapłacili ludzie zmuszeni do pracy w tych wyrobiskach.

Co dziś można zobaczyć w Lomach Mořina?

Współcześnie teren dawnych kamieniołomów to popularny cel wycieczek pieszych i rowerowych z Karlštejna oraz okolicznych miejscowości. Strome, wielopoziomowe ściany skalne, pozostałości podziemnych sztolni i korytarzy górniczych oraz naturalne jeziora o intensywnie turkusowej barwie tworzą krajobraz zupełnie odmienny od typowo czeskiej wsi. Część wyrobisk nadal jest częściowo eksploatowana lub zabezpieczona, dlatego warto poruszać się wyznaczonymi ścieżkami i zachować ostrożność przy krawędziach klifów.

Czy warto połączyć wizytę z Karlštejnem?

Bliskość słynnego zamku Karlštejn sprawia, że Lomy Mořina są naturalnym uzupełnieniem jednodniowej wycieczki – po zwiedzeniu zamku można przejść lub przejechać rowerem do kamieniołomów i spędzić popołudnie wśród niezwykłych, kolorowych skał. To propozycja dla osób szukających mniej oczywistych atrakcji regionu, łączących historię przemysłu, trudne dziedzictwo XX wieku i malownicze krajobrazy w jednym miejscu.

Najczęstsze pytania

Czy do Lomů Mořina można wejść samodzielnie? Teren jest częściowo dostępny turystycznie, ale zaleca się poruszanie wyznaczonymi szlakami ze względu na strome, niezabezpieczone krawędzie dawnych wyrobisk.

Jak daleko jest do zamku Karlštejn? Kamieniołomy leżą w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Mořina, kilka kilometrów od zamku, co pozwala połączyć obie atrakcje w ramach jednej wycieczki.

Czy wydobycie wapienia nadal trwa? Część historycznych wyrobisk, takich jak Velká Amerika, zostało zamkniętych po zawaleniu ścian w latach 60. XX wieku, jednak w regionie funkcjonują też nowsze, czynne zakłady wydobywcze.