Lochmaben Stone

Lochmaben Stone to samotny megalit stojący na brzegu zatoki Solway Firth w regionie Dumfries and Galloway, w południowej Szkocji. Głaz wznosi się przy ujściu rzeki Kirtle Water, niedaleko miasteczka Gretna, tuż przy granicy z Anglią. To jedno z tych miejsc, w których prehistoria spotyka się z historią pogranicza.

Czym jest Lochmaben Stone?

Kamień jest dużym granitowym głazem, wysokim na około dwa metry. Wraz z mniejszym kamieniem to wszystko, co zachowało się z kręgu kamiennego, który według jednego z szacunków powstał około 3275 roku p.n.e. Inne opracowania podają młodsze daty, dlatego wiek kręgu najlepiej traktować jako przybliżony. Mimo to nie ma wątpliwości, że miejsce ma neolityczne korzenie i jest starsze od wielu bardziej znanych zabytków Wysp Brytyjskich.

Skąd nazwa?

Nazwa przez wieki zmieniała zapis. Już w 1398 roku pojawia się forma Clochmabenstane. Badacze wiążą ją z brytońskim bóstwem Mabonem, a także z nazwą pobliskiego Lochmaben. Pojawia się też hipoteza, że kamień może być „filarem”, od którego wywodzi się nazwa samej zatoki Solway Firth.

Dlaczego to miejsce było ważne w czasach średniowiecza?

Kamień stał na dawnym szlaku, którym przekraczano Solway w stronę angielskiego Burgh-by-Sands, a leży niedaleko ujścia rzeki Sark. Dzięki położeniu na granicy stał się naturalnym punktem spotkań. W 1398 roku zawarto tu umowę dotyczącą wymiany jeńców: spotkali się książę Rothesay i Jan z Gandawy. W XVI wieku kamień był często miejscem zjazdów szkockich i angielskich strażników pogranicza, którzy rozstrzygali tu sprawy sądowe i spory. Niedaleko, w 1448 roku, stoczono bitwę nad Sark.

Co zobaczyć na miejscu?

Na miejscu zobaczysz głaz oraz niewielki kamień towarzyszący, które razem przypominają o dawnym kręgu. Nie ma tu rozbudowanej infrastruktury, więc to raczej krótki przystanek niż cel całodniowej wycieczki. Warto połączyć go ze zwiedzaniem Gretny i okolic zatoki Solway Firth, gdzie otwiera się szeroki widok na wybrzeże i wody zatoki.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Lochmaben Stone? Na brzegu zatoki Solway Firth, przy ujściu rzeki Kirtle Water, niedaleko Gretny w Dumfries and Galloway.

Jak stary jest kamień? Kręg, którego jest pozostałością, datuje się według jednego z szacunków na około 3275 rok p.n.e. Inne źródła podają późniejsze daty.

Czy to cały kręg kamienny? Nie. Zachowały się tylko dwa kamienie: duży głaz i mniejszy kamień obok.

Do czego służył w średniowieczu? Był miejscem spotkań urzędników i strażników granicznych Szkocji i Anglii, a także miejscem wymiany jeńców w 1398 roku.

Czy wejście jest płatne? Nie znaleźliśmy informacji o opłatach. Przed wizytą sprawdź aktualny dostęp do terenu. Ślady dawnych spotkań na granicy sprawiają, że to miejsce warto zobaczyć nie tylko ze względu na samą prehistorię.