Zámek Litvínov

Zámek Litvínov (Zámek Valdštejnů) to barokowa rezydencja w centrum Litvínova, w Kraju Usteckim, wzniesiona na miejscu dawnej gotyckiej tvrze przez ród Valdštejnów (Wallensteinów). Czterokrzydłowy budynek otaczający zamknięty dziedziniec dziś służy jako miejskie muzeum, galeria wystawiennicza i sala reprezentacyjna, a otacza go osiemhektarowy park w stylu angielskim.

Jak zaczęła się historia tego miejsca?

Pierwsza wzmianka o warownej siedzibie w tym miejscu pochodzi z 1505 roku. Właścicielami byli wówczas rycerze z rodu Johnů, którzy w 1589 roku sprzedali wieś wraz z tvrzą Janowi Václavovi z Lobkovic. Od Lobkoviců majątek przeszedł w ręce rodu Valdštejnů — to za ich panowania dawna warownia zaczęła zmieniać się w rezydencję pańską. Jeszcze przed 1727 rokiem, za Jana Josefa Valdštejna, na miejscu starej tvrze stał już dwór, którego budowniczym był Giacomo Antonio Canevalle.

Kto nadał zamkowi obecny, barokowy kształt?

Dzisiejszą, barokową bryłę zawdzięcza zamek Františku Josefovi Jiřímu Valdštejnovi, który w latach 1732–1743 zlecił przebudowę dworu. Charakterystyczny wygląd budowli nadał architekt František Maxmilián Kaňka, jeden z czołowych twórców czeskiego baroku tamtego okresu. Efektem prac jest czworobok o zwartym, zamkniętym dziedzińcu — układ typowy dla rezydencji szlacheckich tej epoki, ale w Litvínově zachowany do dziś w dużej mierze bez większych przekształceń bryły.

Co warto zobaczyć w przejeździe zamkowym?

Ciekawym śladem najstarszych właścicieli są cztery renesansowe płyty nagrobne rodu z Johnů, osadzone w tylnym przejeździe zamku. Pochodzą z lat 1542, 1558, 1566 i 1571, a przedstawione na nich postacie wykonano w charakterystycznym dla renesansu stylu reliefowym. To rzadka pamiątka po rodzie, który władał tym miejscem, zanim jeszcze powstał barokowy zamek, jaki znamy dzisiaj.

Skąd wziął się otaczający zamek park?

Pierwotny, formalny ogród zamkowy zniesiono, a w jego miejsce w 1878 roku założono rozległy park w stylu angielskim, zajmujący dziś około ośmiu hektarów. Swobodna, krajobrazowa kompozycja zieleni kontrastuje z regularną, barokową bryłą budynku i stanowi popularne miejsce spacerów mieszkańców Litvínova.

Jak zamek przetrwał XX wiek i stał się muzeum?

Po 1945 roku majątek znacjonalizowano. W kolejnych dziesięcioleciach w zamku mieściła się administracja gospodarcza dawnego majątku ziemskiego, a później obiekt użytkowała litvínovska Správa státních lesů (Administracja Lasów Państwowych). Od 1960 roku część budynku zaczęto stopniowo adaptować na potrzeby miejskiego muzeum i archiwum. Przełomowym momentem był rok 2006, gdy Kraj Ustecki przekazał zamek w darze miastu Litvínov. Po długiej, gruntownej rekonstrukcji obiekt otwarto ponownie dla zwiedzających w lutym 2015 roku. Dziś zamek pełni funkcje wystawiennicze, komercyjne i reprezentacyjne, łącząc rolę muzeum z przestrzenią eventową dla miasta.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował barokowy zamek w Litvínově? Przebudowę na dzisiejszy, barokowy kształt zlecił w latach 1732–1743 František Josef Jiří Valdštejn, a projekt architektoniczny nadał František Maxmilián Kaňka.

Co stało na miejscu zamku wcześniej? Pierwotnie było to warowne siedlisko (tvrz) rodu z Johnů, wzmiankowane po raz pierwszy w 1505 roku.

Czym są nagrobki w przejeździe zamkowym? To cztery renesansowe płyty nagrobne rodu z Johnů z lat 1542–1571, osadzone w tylnym przejeździe budynku.

Kiedy zamek otwarto ponownie po rekonstrukcji? Po przekazaniu miastu przez Kraj Ustecki w 2006 roku i długiej renowacji zamek udostępniono zwiedzającym w lutym 2015 roku.

Jak duży jest park wokół zamku? Park w stylu angielskim, założony w 1878 roku na miejscu dawnego ogrodu zamkowego, zajmuje około ośmiu hektarów.