Libuňka

Libuňka to przyrodniczy pomnik chroniący naturalnie meandrujący odcinek rzeczki Libuňka między wsiami Ktová a Borek pod Troskami, na terenie gminy Hrubá Skála (w tym miejscowości Doubravice), w kraju libereckim. Obszar leży w granicach Parku Krajobrazowego Czeski Raj (Český ráj) i zajmuje 3,80 hektara na wysokości od 264 do 275 m n.p.m.

Dlaczego ten teren jest chroniony?

Głównym powodem ochrony jest zachowanie rzadkiej dziś formy geomorfologicznej – naturalnie wijącego się koryta rzecznego na długości około 2,6 km. Tereny objęte ochroną chronione są od 1 listopada 1990 roku, a formalny status pomnika przyrody nadano im 21 marca 1998 roku. Rzeczka płynie doliną powstałą z osadów czwartorzędowych, w tzw. Bruździe Libuňki, oddzielającej Wyżynę Turnowską od Wyżyny Vyskeřskiej. Ciekawostką geologiczną jest to, że w okresie paleolitu rzeka płynęła w przeciwnym kierunku niż obecnie.

Co można spotkać w tym miejscu?

Na obszarze pomnika przyrody stwierdzono 131 gatunków roślin naczyniowych. Wzdłuż koryta zachowały się półnaturalne lasy łęgowe z olszynami oraz fragmenty łąk. Rosną tu trzy gatunki wiązów: wiąz górski, wiąz szypułkowy (holenderski) i wiąz polny.

Świat zwierząt reprezentuje 49 gatunków kręgowców, w tym cztery objęte szczególną ochroną gatunkową. Szczególnie bogata jest awifauna – spośród 46 gatunków ptaków związanych z tym obszarem 27 tu gniazduje, a pozostałe 19 pojawia się okazjonalnie. Do najbardziej charakterystycznych ptaków należą zimorodek zwyczajny, pluszcz zwyczajny oraz pliszka górska – gatunki silnie związane z czystymi, szybko płynącymi ciekami wodnymi.

Jakie zagrożenia dotyczą tego terenu?

Historycznie krajobraz doliny uległ przekształceniu – oryginalne łąki zalewowe zostały osuszone i zamienione na pola uprawne w latach 50. XX wieku, co ograniczyło część naturalnych siedlisk. Obecnie wyzwaniem dla ochrony przyrody jest ekspansja niecierpka gruczołowatego (balsaminy himalajskiej), gatunku inwazyjnego, który wymaga stałego, aktywnego zwalczania, by nie wypierał rodzimej roślinności łęgowej.

Gdzie dokładnie znajduje się Libuňka?

Teren rozciąga się na obszarze trzech katastrów w kraju libereckim, w otulinie Czeskiego Raju – regionu znanego z piaskowcowych skalnych miast, zamków i malowniczych dolin. Współrzędne geograficzne środka obszaru to w przybliżeniu 50,53°N, 15,23°E. Bliskość miejscowości takich jak Hrubá Skála czy Doubravice sprawia, że Libuňka stanowi naturalne uzupełnienie tras turystycznych prowadzących przez ten region.

Najczęstsze pytania

Czym różni się pomnik przyrody Libuňka od rezerwatu przyrody? Pomnik przyrody to mniejsza forma ochrony, skoncentrowana na konkretnym, unikatowym elemencie przyrody nieożywionej lub ożywionej – w tym przypadku na zachowaniu meandrującego koryta rzecznego jako formy geomorfologicznej, a nie na ochronie całego ekosystemu w szerszym zakresie.

Czy w Libuňce można zobaczyć rzadkie ptaki? Tak, obszar jest ważnym siedliskiem dla ptaków związanych z ciekami wodnymi, takich jak zimorodek, pluszcz i pliszka górska – gatunków wymagających czystej wody i naturalnego charakteru koryta.

Jak duży jest obszar chroniony? Pomnik przyrody obejmuje 3,80 hektara i rozciąga się na odcinku około 2,6 km rzeki, pomiędzy Ktovą a Borkiem pod Troskami.

Od kiedy obowiązuje ochrona tego terenu? Wstępna ochrona została wprowadzona w 1990 roku, a status pomnika przyrody sformalizowano w 1998 roku.