Les dones del cànem

Les dones del cànem to tablica pamiątkowa przy Rambla del Poblenou w Barcelonie, poświęcona kobietom, które pracowały w dawnej fabryce przetwórstwa juty znanej jako „El Cànem". To niewielki, ale ważny punkt na mapie industrialnej i społecznej historii dzielnicy Poblenou, przypominający o warunkach pracy robotnic na przełomie XIX i XX wieku.

Czym była fabryka „El Cànem"?

„El Cànem" to potoczna nazwa zakładu należącego do braci Godó, założonego w 1882 roku w Poblenou. Fabryka zajmowała się przetwarzaniem juty (katalońskie „cànem" oznacza konopie/jutę) na worki i inne materiały tekstylne wykorzystywane w handlu i przemyśle. To ta sama rodzina Godó, która później stała się znana jako założyciele dziennika „La Vanguardia" — jednego z najważniejszych hiszpańskich tytułów prasowych. W szczytowym okresie w zakładzie pracowało nawet około dwóch tysięcy osób, a zdecydowaną większość załogi stanowiły kobiety i dzieci.

Dlaczego pracownice nazywano „xinxes"?

Praca przy przetwórstwie juty była wyjątkowo ciężka i szkodliwa dla zdrowia. Pył unoszący się podczas obróbki włókna przenikał do ubrań i skóry robotnic, pozostawiając intensywny, trudny do usunięcia zapach. To właśnie z tym skojarzeniem łączy się przydomek „xinxes", jakim określano pracownice fabryki — choć część źródeł wiąże go także z pośpiechem, z jakim kobiety wybiegały na krótką, półgodzinną przerwę śniadaniową, by zdążyć zrobić zakupy na pobliskim targu. Tablica na Rambla del Poblenou przywraca pamięć o tych kobietach i ich codziennym, wyczerpującym trudzie, który przez dekady pozostawał w cieniu wielkich nazwisk przemysłowców.

Dlaczego warto zatrzymać się w tym miejscu?

Poblenou to dzielnica, którą w XIX wieku nazywano „katalońskim Manchesterem" — gęsto usianą kominami fabrycznymi i zakładami tekstylnymi, które napędzały rozwój przemysłowej Barcelony. Tablica poświęcona robotnicom „El Cànem" jest częścią szerszego nurtu upamiętniania historii pracy kobiet w tym rejonie miasta — obok dawnych murów fabrycznych, kominów i przekształconych dziś na lofty i biura hal przemysłowych. To miejsce dla osób, które chcą zobaczyć Barcelonę inną niż turystyczne centrum — miasto pracy, potu i codziennej walki o byt zwykłych mieszkanek Poblenou.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Rambla del Poblenou to główna, obsadzona drzewami aleja dzielnicy, łatwo dostępna metrem (stacje linii L4, np. Poblenou lub Llacuna) oraz tramwajem. Spacer wzdłuż alei zajmuje kilkanaście–dwadzieścia minut i można go połączyć ze zwiedzaniem pobliskiej plaży Bogatell czy innych śladów przemysłowej przeszłości dzielnicy, jak dawne kominy fabryczne czy Can Framis. Najlepsza pora na spacer to wiosna i jesień, gdy temperatury są łagodniejsze niż w pełni lata, a sama Rambla tętni życiem lokalnych kawiarni i sklepów.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się tablica? Tablica upamiętniająca robotnice fabryki „El Cànem" znajduje się przy Rambla del Poblenou, głównej alei spacerowej dzielnicy Poblenou w Barcelonie.

Czy w miejscu tym zachowały się budynki dawnej fabryki? Sama fabryka nie przetrwała w oryginalnej formie, jednak w okolicy Poblenou można nadal odnaleźć ślady dawnej zabudowy przemysłowej — kominy, hale i mury z przełomu XIX i XX wieku.

Ile czasu zajmuje zobaczenie tego miejsca? Sama tablica to przystanek na kilka minut, ale warto połączyć go z dłuższym spacerem po Rambla del Poblenou i okolicznych uliczkach dawnej dzielnicy przemysłowej — to zajmie około godziny.

Dlaczego to miejsce jest ważne historycznie? Tablica przypomina o roli kobiet i dzieci w barcelońskim przemyśle przełomu XIX i XX wieku — grupie pracowników, których wkład długo pozostawał niewidoczny w oficjalnych narracjach o rozwoju miasta.