Leirfossen

Leirfossen to wodospad na rzece Alna w dzielnicy Grorud, w północno-wschodniej części Oslo. Miejsce łączy w sobie kawałek miejskiej przyrody, ślady przemysłowej przeszłości i ważny epizod z historii narciarstwa w Norwegii.

Gdzie leży Leirfossen i jak wygląda?

Wodospad znajduje się na górnym odcinku Alny, mniej więcej półtora kilometra w dół rzeki od centrum Grorud, w okolicy Grorudveien. Woda spada w stronę Hølaløkka. Źródła podają różną wysokość progu: jedne mówią o 16 metrach, inne o około 20. Niezależnie od liczby jest to jeden z najwyższych wodospadów w stolicy Norwegii i najwyższy na górnym biegu Alny.

Jaka jest historia wodospadu?

Siła spadającej wody przez długi czas napędzała lokalny przemysł. Najbardziej znanym zakładem była Grorud Textilfabrik, fabryka włókiennicza działająca tu od 1867 roku. Dzięki rzece rozwijała się osada robotnicza, z której wyrosła dzisiejsza dzielnica.

W latach 70. XX wieku, z powodu zanieczyszczenia, wodospad wraz z fragmentem rzeki ukryto w rurach pod ziemią. Sytuacja zmieniła się po 1985 roku, gdy rada miasta uchwaliła, że rzek w Oslo nie należy już zamykać w kanałach. Leirfossen wrócił do naturalnego koryta, a w 2011 roku teren został udostępniony odwiedzającym i odpowiednio zagospodarowany.

Dlaczego Leirfossen jest ważny dla historii narciarstwa?

16 lutego 1862 roku, na zamarzniętym wodospadzie, odbyły się zawody znane jako Skiløbermøtet på Grorud. Była to rywalizacja łącząca zjazd ze skokami. Dziś uznaje się ją za pierwszy zorganizowany nowoczesny wyścig narciarski w rejonie stolicy, wcześniejszy o kilkanaście lat od słynniejszych zawodów Husebyrennet z 1879 roku. Relację z wydarzenia opublikowano w piśmie Illustrert Nyhedsblad 30 marca 1862 roku; artykuł podpisano literą „I", a źródła wspominają, że mógł go napisać Henrik Ibsen, choć nie jest to pewne. Stulecie i pół od zawodów uczczono 16 lutego 2012 roku z udziałem władz miasta i przedstawicieli świata narciarskiego.

Dla kogo to miejsce?

Leirfossen to dobry cel na krótki, spokojny spacer dla osób interesujących się historią, przemysłowym dziedzictwem lub po prostu szukających zieleni i szumu wody poza turystycznym centrum Oslo. Warto połączyć wizytę ze spacerem wzdłuż Alny i obejrzeniem okolic Grorudparken.

Najczęstsze pytania

Czy wejście do Leirfossen jest płatne?

Z dostępnych informacji wynika, że teren został w 2011 roku przygotowany dla publiczności jako otwarta przestrzeń miejska. Nie ma wzmianek o opłatach.

Czy Leirfossen z Oslo to ten sam wodospad co w Trondheim?

Nie. W Trondheim, na rzece Nidelva, istnieją osobne progi o podobnej nazwie z elektrowniami wodnymi. Opisywany tu wodospad leży na Alnie w Oslo.

Dlaczego wodospad był kiedyś niewidoczny?

W latach 70. XX wieku, ze względu na zanieczyszczenie, poprowadzono go w rurach. Po zmianie polityki miasta w 1985 roku rzekę stopniowo odsłaniano, a Leirfossen ponownie otwarto w 2011 roku.

Co się tu wydarzyło w 1862 roku?

Odbyły się zawody narciarskie uznawane za pierwsze zorganizowane nowoczesne zawody tego typu w okolicach Oslo.