Křtinský lom

Křtinský lom to niewielki, ale niezwykle cenny przyrodniczo rezerwat położony na północnym skraju miejscowości Křtiny, w powiecie Blansko, na terenie Krasu Morawskiego. Powstał w miejscu dawnego, częściowo zalanego kamieniołomu, w którym niegdyś wydobywano łupek. Status obszaru chronionego nadano mu w 2010 roku, a jego łączna powierzchnia wynosi niespełna 3 hektary, z czego samą płetę chronioną stanowi około 2,96 hektara.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Głównym powodem ochrony jest wyjątkowe zbiorowisko roślinne i zwierzęce, które wykształciło się samoistnie na terenie nieczynnego wyrobiska. Po zaprzestaniu eksploatacji łupka dno kamieniołomu częściowo wypełniła woda, tworząc mozaikę siedlisk wodnych, bagiennych i skalnych – rzadko spotykaną w tej części Moraw kombinację warunków, sprzyjającą gatunkom wymagającym zarówno wilgoci, jak i nasłonecznionych, kamienistych powierzchni.

Co można tu zobaczyć?

Najcenniejszą częścią rezerwatu jest dolny poziom dawnego wyrobiska, gdzie rozwinęło się środowisko podmokłe. To tutaj żyje populacja traszki grzebieniastej (Triturus cristatus) – gatunku płaza objętego ścisłą ochroną i uznawanego za krytycznie zagrożony w wielu regionach Europy Środkowej. Obecność tego gatunku sprawia, że Křtinský lom ma znaczenie wykraczające poza lokalną skalę ochrony przyrody.

Wśród roślinności warto zwrócić uwagę na kukułkę krwistą (Dactylorhiza incarnata) – storczyka preferującego wilgotne łąki i brzegi zbiorników wodnych, a także na turzycę zielonkawą (Carex viridula) oraz pałkę Laxmanna (Typha laxmannii), gatunki charakterystyczne dla siedlisk bagiennych i przybrzeżnych.

Geologia miejsca

Z geologicznego punktu widzenia kamieniołom odsłania litotypy formacji z Rozstání, co czyni go interesującym punktem także dla miłośników geologii i historii górnictwa regionu. Wyrobisko znajduje się na wysokości od 444 do 536 metrów n.p.m., a jego powierzchnia całkowita (łącznie z otoczeniem) sięga około 3 hektarów.

Jak zwiedzać Křtinský lom?

Rezerwat leży w bezpośrednim sąsiedztwie Křtin, miejscowości znanej przede wszystkim z barokowego kościoła pielgrzymkowego, co czyni to miejsce łatwym do połączenia ze zwiedzaniem okolicy. Ze względu na status obszaru chronionego oraz obecność wrażliwych siedlisk – w tym stanowiska traszki grzebieniastej – zaleca się poruszanie się wyłącznie po wyznaczonych ścieżkach i zachowanie ciszy, szczególnie w okresie rozrodu płazów.

Najczęstsze pytania

Czy Křtinský lom to naturalny zbiornik wodny? Nie – to dawny kamieniołom, w którym wydobywano łupek. Woda pojawiła się w nim dopiero po zaprzestaniu eksploatacji, wypełniając częściowo dno wyrobiska.

Jakie zwierzę jest tu najcenniejsze? Traszka grzebieniasta (Triturus cristatus), gatunek krytycznie zagrożony, dla którego dolny, podmokły poziom kamieniołomu stanowi ważne siedlisko rozrodcze.

Kiedy obszar objęto ochroną? W 2010 roku, ze względu na unikalne zbiorowiska roślinne i zwierzęce, jakie wykształciły się na terenie nieczynnego wyrobiska.

Czy można tu swobodnie chodzić? Teren jest chroniony, dlatego zaleca się poruszanie po wyznaczonych trasach, aby nie niszczyć siedlisk wrażliwych gatunków.