Kristiánov - lesní hřbitov

Kristiánov to dziś cichy leśny cmentarz w Górach Izerskich, jedyna trwała pamiątka po osadzie hutniczej, która przed dwustu laty tętniła życiem na zboczu Czarnej Góry, na wysokości około 800 metrów n.p.m., na północny wschód od Bedřichova.

Skąd wzięła się osada Kristiánov?

Historia miejsca zaczyna się w połowie lat 70. XVIII wieku, gdy przedsiębiorca szklarski Johann Leopold Riedel wybudował tu hutę szkła. Wokół niej szybko wyrosła niewielka osada: dwór, kilka domów hutników, szkoła i właśnie cmentarz. Nazwę Christianstal (Kristiánov) nadano na cześć hrabiego Christiana Philippa Clam-Gallasa, właściciela dóbr liberzeckich, który udostępnił ziemię pod założenie huty.

Jak wyglądało życie w osadzie?

Piec hutniczy rozpalono po raz pierwszy w Święto Trzech Króli, 6 stycznia 1776 roku, a pierwsze szkło wytopiono kilkanaście dni później, 17 stycznia. Początkowo produkowano tam szkło użytkowe, jednak od końca XVIII wieku osada wyspecjalizowała się w wytwarzaniu półproduktów do produkcji koralików szklanych – prętów, rurek i pałeczek, które trafiały dalej do licznych warsztatów w regionie. W okresie największego rozkwitu Kristiánov miał własny piec z wysokim kominem, od 1780 roku własnego duchownego, od 1848 do 1887 roku szkołę (spaloną w pożarze), a także młyn i tartak.

Dlaczego osada przestała istnieć?

Kres świetności Kristiánova przyniósł pożar w 1887 roku, który zniszczył szkołę i przyspieszył upadek całej osady. Huta i towarzyszące jej zabudowania stopniowo opustoszały, a las odzyskał teren, na którym niegdyś tętniło życie. Do dziś zachował się jednak cmentarz – świadectwo tego, że w tym miejscu przez ponad sto lat mieszkali, pracowali i umierali ludzie związani ze szklarskim rzemiosłem.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu w Kristiánovie?

Niewielki leśny cmentarz kryje stare nagrobki z nazwiskami osób, które w XVIII i XIX wieku budowały sławę izerskiego szklarstwa – wśród pochowanych są zarówno zamożni przedstawiciele rodziny Riedlów, właścicieli huty, jak i zwykli robotnicy. Teren cmentarza wraz z całym obszarem dawnej osady Kristiánov figuruje w rejestrze zabytków kultury od 1958 roku i jest wpisany do Centralnego Wykazu Zabytków Kulturowych Republiki Czeskiej.

Najczęstsze pytania

Czy z osady Kristiánov zostało coś poza cmentarzem? Cmentarz jest najlepiej zachowanym elementem dawnej osady – po zabudowaniach mieszkalnych, hucie, szkole, młynie i tartaku pozostały głównie ślady w terenie, a las w dużej mierze pochłonął dawne place osady.

Kto jest pochowany na cmentarzu w Kristiánovie? Znajdują się tam groby mieszkańców osady, w tym rodziny właścicieli huty – Riedlów – oraz zwykłych hutników i ich rodzin, którzy przez ponad sto lat żyli i pracowali w tym miejscu.

Jak daleko jest do Kristiánova z Bedřichova? Kristiánov leży na północny wschód od Bedřichova, u podnóża Czarnej Góry, na wysokości około 800 m n.p.m. – to popularny cel spacerów i wycieczek pieszych po Górach Izerskich.

Od kiedy cmentarz jest chroniony jako zabytek? Obszar dawnej osady Kristiánov wraz z cmentarzem znajduje się w wykazie zabytków kultury od 1958 roku.