Krakovec Castle (Laškov)

Zamek Krakovec to gotycka warownia stojąca nad wsią Krakovec w powiecie Rakovník, w kraju środkowoczeskim, około 11 km na południowy zachód od Rakovníka i niespełna 50 km na zachód od Pragi. Dziś to malownicza ruina zarządzana przez czeski Narodowy Instytut Zabytków, znana przede wszystkim jako ostatnie schronienie mistrza Jana Husa przed jego podróżą na sobór w Konstancji.

Kto i kiedy zbudował zamek Krakovec?

Zamek powstał w latach 1381–1383 z inicjatywy Jíry z Roztok, łowczego króla Wacława IV, który od 1382 roku kierował także królewską hutą budowlaną. Kaplica zamkowa została poświęcona już w 1383 roku, co pozwala dość precyzyjnie datować ukończenie głównych prac budowlanych. Krakovec powstawał w bliskim sąsiedztwie królewskiego Křivoklátu i pod względem architektonicznym odzwierciedla poziom warsztatu budowlanego działającego na dworze Wacława IV.

W lutym 1410 roku Jíra z Roztok sprzedał zamek wraz z dworem obronnym we wsi Krakov oraz dwunastoma okolicznymi wioskami Jindřichowi Leflowi z Lažan za 2500 kop groszy. Lefl (zm. 1 listopada 1420) był polsko-czeskim szlachcicem i wojownikiem, założycielem rodu Bechyňów z Lažan, i to właśnie za jego czasów zamek zapisał się w historii Czech.

Dlaczego Krakovec kojarzy się z Janem Husem?

Jindřich Lefl z Lažan sympatyzował z ruchem reformatorskim wokół Jana Husa. Gdy po 15 lipca 1414 roku Hus nie mógł już dłużej przebywać na Kozím Hrádku, Lefl ofiarował mu schronienie właśnie na Krakovci. Reformator spędził tu kilka miesięcy, głosząc kazania i odprawiając msze w zamkowej kaplicy, zanim 11 października 1414 roku wyruszył stąd w podróż na sobór w Konstancji, dokąd dotarł 3 listopada tego samego roku. Sobór, obradujący w latach 1414–1418, skazał go ostatecznie na śmierć jako heretyka.

Warto dodać, że autentyczność pobytu Husa na Krakovci była przedmiotem dyskusji historyków — część archiwistów wskazywała, że najstarsze wzmianki o jego działalności na wsi pochodzą dopiero z drugiej połowy XV wieku. Analiza zachowanych rękopisów Starych Latopisów Czeskich, prowadzona przez innych badaczy, wskazuje jednak na współczesne źródła potwierdzające ten pobyt, dlatego wersja o Krakovcu jako ostatnim czeskim przystanku Husa pozostaje tą powszechnie przyjętą.

Rodzina Leflów władała zamkiem do 1437 roku. Później należał kolejno do husyckiego hetmana Jana Bleha z Těšnice, od 1445 roku do rodu Kolovratów, którzy w 1548 roku sprzedali go Lobkowiczom.

Co dziś można zobaczyć na zamku?

Krakovec uznawany jest za jeden z najdojrzalszych przykładów czternastowiecznej architektury zamkowej związanej z hutą budowlaną Wacława IV. Do dziś zachowały się liczne gotyckie detale, w tym niezwykła wykuszowa kaplica zamkowa o pięciobocznym prezbiterium wysuniętym na sposób dużego wykusza, a także półcylindryczna wieża. To właśnie w tej kaplicy, zgodnie z tradycją, Jan Hus odprawiał msze.

Cały teren ruiny jest dziś udostępniony zwiedzającym. Możliwe jest zwiedzanie indywidualne oraz z przewodnikiem, a grupy zorganizowane powinny wcześniej uzgodnić termin i godzinę wizyty bezpośrednio z administracją obiektu. Zamek pozostaje własnością państwa czeskiego i jest zarządzany przez Narodowy Instytut Zabytków.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży zamek Krakovec? We wsi Krakovec w powiecie Rakovník, w kraju środkowoczeskim, około 11 km od Rakovníka i blisko 50 km od Pragi.

Kiedy zbudowano zamek? W latach 1381–1383, z inicjatywy Jíry z Roztok, łowczego króla Wacława IV.

Dlaczego zamek jest znany? Ponieważ w 1414 roku dał schronienie Janowi Husowi tuż przed jego podróżą na sobór w Konstancji, skąd reformator już nie wrócił.

Czy zamek można dziś zwiedzać? Tak, ruina jest udostępniona zwiedzającym indywidualnie i grupowo; zarządza nią Narodowy Instytut Zabytków.

Co warto zobaczyć na miejscu? Wykuszową kaplicę zamkową z pięciobocznym prezbiterium oraz zachowaną półcylindryczną wieżę, będące przykładami gotyckiej architektury z kręgu huty budowlanej Wacława IV.