Kozlov

Kozlov to zapomniana zrujnowana strażnica ukryta w lesie nad potokiem Olešnička, na terenie miasteczka Štěpánov nad Svratkou, w powiecie Žďár nad Sázavou, w krajowej "Koronie Vysočiny".

Gdzie szukać ruin Kozlova?

Kozlov leży na skalistym grzbiecie w lesie między Bystřicí nad Pernštejnem a Štěpánovem nad Svratkou, na wysokim brzegu nad potokiem Olešnička - dopływem Svratki. Formalnie teren należy do katastru Štěpánova nad Svratkou, choć nazwa Kozlov przetrwała jeszcze z czasów, gdy w tym miejscu istniała samodzielna, dziś zapomniana wieś.

Z czego składa się gródek?

To, co archeolodzy i historycy nazywają "hradem Kozlov", to w rzeczywistości dwa osobne umocnienia: sídlo górne i sídlo dolne, oddalone od siebie o około 75 metrów, przy czym dolne leży około 20 metrów niżej. Do dolnego obiektu prowadziła droga jedynie przez górny - układ typowy dla niewielkich strażnic strzegących trudnodostępnego grzbietu skalnego. Relacja między obydwoma obiektami nie jest do końca wyjaśniona; najprawdopodobniej były to dwie części jednego ufortyfikowanego miejsca, rozdzielone przez wyjątkowo poszarpany teren.

Co zostało z zabudowy?

Na górnym sídle archeolodzy odkryli fundamenty kwadratowej wieży o wymiarach około 9 na 9 metrów, otoczonej niegłęboką, około siedmiometrową fosą. Dziś na tym miejscu stoi maszt telekomunikacyjny. Na dolnym sídle zachowały się fragmenty murowanych przypór, które najpewniej wzmacniały budynek mieszkalny wzniesiony na wąskim, skalistym grzbiecie, a także pozostałości własnej fosy.

Kiedy i dlaczego gródek powstał?

Wykopaliska datują życie na tym miejscu na okres od ostatniej tercji XIII wieku do pierwszej połowy XIV wieku - epizod stosunkowo krótki. To czas, gdy okolica należała do rodu, który wywodził się od Štěpána z Medlova, założyciela osady Štěpánov w pierwszej połowie XIII wieku i praprzodka późniejszych panów z Pernštejna. W kolejnych dekadach majątek zmieniał przynależność: w 1348 roku należał do panství zubštejnského, w 1360 do hradu Pyšolec, a w XV wieku ostatecznie przeszedł pod hrad Pernštejn. W 1483 roku Štěpánov razem z sąsiednimi wsiami - Olešničką, Vrtěžíří, Kozlovem, Lesoňovicami, Koroužným i Švarcem - tworzył odrębną część tego rozległego panství.

Co jeszcze wiąże ten teren z historią górnictwa?

Region wokół Štěpánova nad Svratkou od XIII wieku był miejscem wydobycia srebra, miedzi i rudy żelaza, a samo miasteczko funkcjonowało jako przemysłowe centrum panství. Niewielka strażnica na Kozlovie mogła więc pilnować nie tylko szlaku nad Svratką, ale i zasobów mineralnych okolicy.

Najczęstsze pytania

Czy Kozlov to zamek, czy coś innego? To zrujnowany, niewielki obiekt obronny - właściwie dwa połączone umocnienia, górne i dolne - a nie okazały zamek. Dziś pozostały po nim głównie fundamenty, fosy i ślady murów.

Jak stary jest Kozlov? Badania archeologiczne wskazują na zasiedlenie od ostatniej tercji XIII wieku do pierwszej połowy XIV wieku - licząc od dziś, gródek ma ponad siedemset lat, choć funkcjonował zaledwie kilkadziesiąt lat.

Czy da się dziś zobaczyć jakieś mury? Z górnego sídla zachowały się fundamenty wieży i zarys fosy (miejsce zajmuje maszt telekomunikacyjny), z dolnego - fragmenty murowanych przypór i fosa.

Z jakim rodem wiąże się historia tych terenów? Z rodem, który wyrósł z Štěpána z Medlova, praprzodka panów z Pernštejna - w XV wieku majątek ze Štěpánovem i Kozlovem przeszedł pod hrad Pernštejn.