Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Bystrzycy

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Bystrzycy to zabytkowa, drewniana świątynia stojąca na Zaolziu, w kraju morawsko-śląskim, tuż przy granicy z Polską. To kościół filialny parafii św. Katarzyny w Wędryni, a jego historia sięga jeszcze XVI wieku, choć obecny budynek jest już drugą świątynią wzniesioną w tym miejscu.

Skąd wzięła się pierwsza świątynia w Bystrzycy?

Najstarszy ślad kościelnej obecności w Bystrzycy to dzwon odlany w 1584 roku - wtedy miejscowi ewangelicy postawili na cmentarzu drewnianą dzwonnicę, w której go zawieszono. Sam kościół powstał trzy lata później, w 1587 roku, i przez dziesięciolecia służył lokalnej społeczności protestanckiej.

Jak zmieniała się przynależność wyznaniowa kościoła?

W 1654 roku ewangelicy utracili świątynię na rzecz katolików w ramach ówczesnej polityki kontrreformacyjnej. Przez pewien czas budynek pozostawał jednak w dziwnym zawieszeniu prawnym - podczas wizytacji kościelnej w 1679 roku okazało się, że mimo pełnienia funkcji kościoła katolickiego nigdy formalnie go nie konsekrowano.

Jakie zmiany przeszedł budynek w XIX wieku?

W 1801 roku przeprowadzono gruntowny remont, sfinansowany przez Komorę Cieszyńską - instytucję zarządzającą dobrami książęcymi na Śląsku Cieszyńskim. Cztery dekady później, w 1841 roku, rozebrano otaczającą kościół drewnianą galerię, zwaną "sobotą", ponieważ dochodziło w niej do aktów profanacji. Mimo remontów stan budynku systematycznie się pogarszał.

Dlaczego pierwszy kościół rozebrano?

Do końca XIX wieku pierwotna świątynia z 1587 roku była już w tak złym stanie technicznym, że w 1897 roku podjęto decyzję o jej rozbiórce. Drewno z rozebranego kościoła nie poszło na marne - kupił je Jan Zawada, miejscowy gospodarz, i wykorzystał do budowy domu nr 213 w Bystrzycy.

Kiedy powstał obecny kościół i dlaczego jest drewniany?

Nowy kościół, stojący do dziś, wzniesiono w 1897 roku, w stylu nawiązującym do form neorenesansowych. Zdecydowano się na konstrukcję drewnianą przede wszystkim ze względów finansowych - we wsi mieszkało niewielu katolików, więc zebrana na budowę kwota nie pozwalała na wzniesienie murowanej świątyni.

Co stało się z zabytkowymi ołtarzami z pierwszego kościoła?

W starym kościele znajdowały się dwa cenne ołtarze z 1588 roku. Jeden z nich trafił później w ręce arcyksięcia Fryderyka Habsburga-Cieszyńskiego i dziś można go oglądać w dawnym zameczku myśliwskim arcyksięcia w Wiśle. Drugi - renesansowy tryptyk również z 1588 roku - przeniesiono do nowo wybudowanej świątyni, gdzie do dziś pełni funkcję lewego ołtarza bocznego.

Gdzie dokładnie stoi kościół?

Kościół znajduje się w Bystrzycy, miejscowości w powiecie frydeckomisteckim kraju morawsko-śląskiego, przy współrzędnych geograficznych 49,637 N, 18,7231 E, w bliskim sąsiedztwie polskiej granicy.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w Bystrzycy? Świątynia nosi wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego.

Czy to pierwszy kościół w tym miejscu? Nie - obecny budynek z 1897 roku zastąpił starszą drewnianą świątynię z 1587 roku, rozebraną z powodu złego stanu technicznego.

Do jakiej parafii należy kościół? Jest kościołem filialnym parafii św. Katarzyny w Wędryni.

Czy zachowały się elementy wyposażenia starego kościoła? Tak - renesansowy tryptyk ołtarzowy z 1588 roku przeniesiono do nowej świątyni, gdzie pełni funkcję lewego ołtarza bocznego.

Gdzie trafił drugi zabytkowy ołtarz? Znajduje się dziś w dawnym zameczku myśliwskim arcyksięcia Fryderyka Habsburga-Cieszyńskiego w Wiśle, po polskiej stronie granicy.