Klasztor Serra do Pilar

Klasztor Serra do Pilar to dawny klasztor augustiański na wzgórzu w Vila Nova de Gaia, na południowym brzegu Douro, naprzeciw Porto. Wyróżnia go okrągły plan kościoła i krużganku, rzadki w portugalskiej architekturze sakralnej. Zespół uznawany jest za jeden z najciekawszych przykładów renesansu i manieryzmu w kraju.

Czym wyróżnia się Serra do Pilar?

Największą osobliwością jest geometria. Zarówno kościół, jak i otaczający go krużganek zbudowano na planie koła. Wnętrze świątyni przykrywa półkolista kopuła, a wzdłuż jej wnętrza biegnie wąski balkon. Kościół porównuje się do rzymskiego kościoła Santa Maria Rotonda, czyli Panteonu. Świątynię konsekrowano w 1672 roku.

Jaka jest historia klasztoru?

Budowę rozpoczęto w 1537 roku, a prace trwały około 72 lata. Opóźniał je brak funduszy oraz trudna sytuacja polityczna, kiedy Portugalia znalazła się pod panowaniem Hiszpanii. Klasztor należał do zakonu augustianów.

Wzgórze nad rzeką miało duże znaczenie strategiczne, dlatego obiekt szybko zyskał także funkcję wojskową. W czasie wojny na Półwyspie Iberyjskim (1807–1814) zajął go późniejszy książę Wellington. W 1832 roku, podczas oblężenia Porto, klasztor przekształcono w prowizoryczny fort. Na początku XX wieku mieścił koszary i do dziś pozostaje pod opieką wojska, związanego z pułkiem artylerii Serra do Pilar.

Jaki status ma zabytek?

W 1910 roku klasztor wpisano na listę pomników narodowych Portugalii. W 1996 roku znalazł się na liście światowego dziedzictwa UNESCO jako część historycznego centrum Porto.

Co zobaczyć i skąd podziwiać widok?

Do zwiedzania przeznaczone są dwie przestrzenie: kościół i krużganek. Wielu odwiedzających przyjeżdża tu jednak przede wszystkim dla panoramy. Z placu przed klasztorem widać Porto, rzekę Douro i mosty łączące oba brzegi. Wzgórze dobrze prezentuje się też wieczorem, gdy budynek jest podświetlony.

Czy klasztor jest otwarty?

Według dostępnych informacji godziny zwiedzania wynosiły od wtorku do niedzieli, 10:00–17:30. Oficjalna strona dziedzictwa kulturowego Portugalii informuje jednak o tymczasowym zamknięciu z powodu prac remontowych. Przed wizytą sprawdź aktualny status w serwisie Património Cultural. Widok z placu przed klasztorem jest dostępny niezależnie od zwiedzania wnętrza.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży klasztor Serra do Pilar? Na wzgórzu w Vila Nova de Gaia, na wysokości ok. 41,138° N i 8,608° W, po przeciwnej stronie Douro niż centrum Porto.

Dlaczego kościół jest okrągły? Okrągły plan to cecha renesansowej i manierystycznej koncepcji zespołu. Dotyczy zarówno kościoła, jak i krużganku, co czyni go wyjątkowym w skali Portugalii.

Czy klasztor należy do UNESCO? Tak, od 1996 roku jako element historycznego centrum Porto.

Czy można wejść do środka? Zwykle tak, ale w chwili zbierania informacji obiekt figurował jako czasowo zamknięty z powodu remontu. Sprawdź to przed wyjazdem.

Kto jest właścicielem? Budynek pozostaje w gestii portugalskiego wojska, mimo że jest zabytkiem chronionym.

Podsumowanie

Serra do Pilar łączy nietypową architekturę, burzliwe dzieje wojskowe i jeden z najlepszych punktów widokowych nad Douro. To dobry przystanek podczas zwiedzania Gaia i Porto.