Klasztor na Břevnovie

Klasztor na Břevnovie (czes. Břevnovský klášter) w praskiej dzielnicy Břevnov to najstarszy klasztor męski w Czechach — benedyktyński, pw. św. Małgorzaty, założony w 993 roku.

Kto założył klasztor i dlaczego akurat tu?

Fundatorami byli książę czeski Bolesław II oraz biskup praski Wojciech, późniejszy święty Wojciech. Pierwsi mnisi przybyli z bawarskiego opactwa Niederaltaich. Miejsce wybrano nieprzypadkowo — według średniowiecznej legendy teren, na którym stanął klasztor, był mokradłem uznawanym za mistyczne przejście między światem ludzi a światem demonów. Budowa świątyni i wspólnoty zakonnej miała symbolicznie „zamknąć" to przejście i uświęcić okolicę.

Jak klasztor przetrwał wieki?

Historia Břevnova nie była spokojna. W 1420 roku, podczas wojen husyckich, budynki zostały poważnie zniszczone przez wojska taborytów, a mnisi musieli szukać schronienia w klasztorze w Broumovie. Odbudowa i rozkwit przyszły dopiero w epoce baroku. Pod koniec XVII wieku opat Tomasz Sartorius rozpoczął pierwszą barokową przebudowę konwentu (lata 1668–1672), a od 1708 roku, pod kierunkiem architekta Pawła Ignacego Bayera, ruszyła budowa obiektu w kształcie, jaki w dużej mierze zachował się do dziś. Przy realizacji projektu pracowali później Krzysztof i Kilian Ignacy Dientzenhoferowie — jedni z najważniejszych architektów czeskiego baroku — a wnętrza wzbogacili malarz Petr Brandl i rzeźbiarz Karl Josef Hiernle. Prace budowlane trwały do roku 1740.

W XX wieku klasztor przeżył kolejny dramatyczny rozdział: w 1950 roku został przejęty przez władze komunistyczne, a ówczesny opat Anastáz Opasek został niesłusznie oskarżony i spędził lata 50. w więzieniu.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Sercem zespołu klasztornego jest barokowa bazylika św. Małgorzaty wraz z przylegającym konwentem i prałaturą. Pod kościołem zachowała się romańska krypta z XI wieku — jeden z najstarszych zabytków architektury sakralnej w Pradze, świadczący o wcześniejszej, przedbarokowej fazie budowy. W prałaturze warto zwrócić uwagę na reprezentacyjną salę zwaną Salą Terezjańską, a w klasztornym ogrodzie stoi barokowy pawilon Vojtěška. Cały zespół — bazylika, zabudowania klasztorne i ogród — jest wpisany na listę narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Gdzie dokładnie znajduje się klasztor?

Klasztor leży w praskiej dzielnicy Břevnov, na współrzędnych 50.084444, 14.356944.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Klasztor na Břevnovie? W 993 roku, z fundacji księcia Bolesława II i biskupa Wojciecha.

Czy to najstarszy klasztor w Czechach? Tak, to najstarszy klasztor męski na terenie dzisiejszych Czech — pierwsi mnisi przybyli tu z opactwa Niederaltaich w Bawarii.

Dlaczego obecna zabudowa jest barokowa, skoro klasztor jest średniowieczny? Bo pierwotne zabudowania ucierpiały podczas wojen husyckich w 1420 roku. Dzisiejszy wygląd kompleks zawdzięcza przebudowie prowadzonej od końca XVII wieku do 1740 roku, między innymi przez architektów z rodziny Dientzenhoferów.

Co zachowało się z najstarszej, przedbarokowej fazy budowy? Romańska krypta pod bazyliką św. Małgorzaty, pochodząca z XI wieku.