Basilica of Saint Margaret

Bazylika św. Małgorzaty w Břevnovie to serce najstarszego męskiego klasztoru w Czechach — miejsce, gdzie w 993 roku benedyktyni postawili pierwszy kamień, a barokowi mistrzowie XVIII wieku nadali mu formę, którą podziwiają dziś turyści odwiedzający Pragę. Biały korpus z cebulastą wieżą wznosi się nad ogrodami klasztornymi w spokojnej dzielnicy oddalonej od zgiełku Starego Miasta, a pod jego posadzką kryje się fundament sięgający jeszcze wcześniejszych czasów.

Skąd wzięła się nazwa i historia klasztoru w Břevnovie?

Klasztor założył książę Bolesław II wraz z biskupem Wojciechem, którego kult jako świętego rozwinął się już wkrótce po jego śmierci. Według legendy obaj mieli tej samej nocy sen, w którym otrzymali polecenie założenia opactwa benedyktynów przy źródle potoku Brusnice — i faktycznie spotkali się w miejscu wskazanym we śnie. Data 14 stycznia 993 roku czyni Břevnov najstarszym męskim klasztorem na ziemiach czeskich. Pełna nazwa fundacji — archyopactwo św. Wojciecha i św. Małgorzaty — łączy dwoje patronów: pierwszego biskupa praskiego oraz świętą, której dedykowano główny kościół. Co ciekawe, pierwotnie kościół nosił wezwanie samego św. Wojciecha, zanim przyjęła się dzisiejsza nazwa związana ze św. Małgorzatą.

Jak obecna bazylika zastąpiła średniowieczny kościół?

Widoczna dziś świątynia to efekt wielkiej barokowej przebudowy prowadzonej w latach 1708–1745. Za projekt odpowiadał Krzysztof Dientzenhofer, jeden z czołowych architektów baroku w Czechach, a prace kontynuował jego syn Kilian Ignaz Dientzenhofer — rodzina, która ukształtowała architektoniczne oblicze ówczesnej Pragi. Konstrukcję bazyliki ukończono w 1740 roku. Charakterystyczna biała wieża z cebulastym hełmem stała się od tego czasu punktem orientacyjnym całej dzielnicy Břevnov.

Co znajduje się we wnętrzu bazyliki?

Sklepienia pokrywają freski Johanna Jakoba Steinfelsa, namalowane w latach 1719–1721 i przedstawiające sceny z życia św. Wojciecha — patrona, któremu pierwotnie poświęcono świątynię. Boczne ołtarze zdobią obrazy Petra Brandla, jednego z najwybitniejszych malarzy czeskiego baroku, powstałe w latach 1715–1719: przedstawiają między innymi św. Wojciecha, św. Benedykta oraz scenę zabójstwa św. Wacława. Rzeźby świętych benedyktyńskich przy ołtarzach bocznych wykonał Matouš Václav Jäckel. Całość tworzy spójny, barokowy program ikonograficzny odwołujący się do historii zakonu i czeskiego chrześcijaństwa.

Co kryje krypta pod bazyliką?

Pod prezbiterium archeolodzy odsłonili fundamenty trójnawowej romańskiej bazyliki z połowy XI wieku — to najstarszy zachowany fragment całego założenia klasztornego, starszy nawet niż obecna barokowa budowla. Krypta jest dostępna w ramach zwiedzania z przewodnikiem i pozwala zobaczyć bezpośrednio ślady pierwotnego, przedromańskiego kościoła sprzed niemal tysiąca lat.

Jaki tytuł nosi dziś bazylika?

W 1948 roku papież Pius XII nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej — była to pierwsza taka godność przyznana kościołowi w Pradze, co potwierdziło wyjątkowe znaczenie historyczne i duchowe miejsca.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał klasztor w Břevnovie? W 993 roku, z fundacji księcia Bolesława II i biskupa Wojciecha — to najstarszy męski klasztor w Czechach.

Kto zaprojektował obecną bazylikę? Barokową przebudowę zaprojektował Krzysztof Dientzenhofer, kontynuowaną przez jego syna Kiliana Ignaza; budowę ukończono w 1740 roku.

Co warto zobaczyć we wnętrzu? Freski Johanna Jakoba Steinfelsa, obrazy Petra Brandla na ołtarzach bocznych oraz rzeźby Matouša Václava Jäckla.

Czy można zwiedzić kryptę? Tak, w ramach zwiedzania z przewodnikiem — znajdują się tam fundamenty romańskiego kościoła z XI wieku.

Jaki status ma dziś świątynia? Od 1948 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej, nadany przez Piusa XII.