Zamek Kestřany

Kestřany to niewielka wieś w powiecie Písek w kraju południowoczeskim, a zarazem miejsce, gdzie na niedużym obszarze zachował się rzadki zestaw trzech obiektów obronno-rezydencjonalnych: dwóch gotyckich tvrzí (dolnej i górnej) oraz wczesnobarokowego zamku. Historia tego miejsca sięga początku XIV wieku i wiąże się z kilkoma rodami, które kolejno przejmowały majątek — od drobnej szlachty, przez Paarów i Kociów z Dobrše, aż po Schwarzenbergów.

Skąd wzięła się nazwa i pierwsze wzmianki?

Pierwszy zapis dotyczący Kestřan pochodzi z 1315 roku, kiedy właściciel górnej tvrze, niejaki Albert z Kestřan, przekazał łąkę klasztorowi w Písku. To właśnie górna warownia jest najstarszym udokumentowanym obiektem w tym miejscu — powstała jako siedziba drobnego rycerskiego rodu, zanim jeszcze wybudowano dolną tvrz i zamek.

Jak wyglądała dolna tvrz?

Dolna tvrz powstała jako warownia wodna, chroniona podmokłymi terenami wzdłuż rzeki Otavy. Jej najbardziej rozpoznawalnym elementem jest solidna kamienna wieża, która przetrwała do dziś i pozwala rozpoznać pierwotny, obronny charakter budowli. W przeciwieństwie do górnej tvrze, obiekt ten długo pozostawał w rękach kolejnych właścicieli feudalnych jako część większego majątku ziemskiego.

Kto zbudował zamek i dlaczego akurat tutaj?

Właściwy zamek powstał dopiero po połowie XVII wieku z inicjatywy hrabiego Karla Paara. Paar wszedł w posiadanie Kestřan dzięki małżeństwu z Františką Polyxeną ze Švamberka i postanowił wznieść nową, reprezentacyjną siedzibę naprzeciwko dolnej tvrze. Wybudował dwupiętrowy, wczesnobarokowy zamek, który od strony wschodniej miał pierwotnie arkadowy krużganek, a w sklepionym parterze — salę terrenę zdobioną sztukaterią. Do zamku przylegał ogród ozdobny oraz winnica, które Paar założył razem z nową budowlą.

Jak zmieniali się właściciele majątku?

Losy Kestřan po śmierci Paara są dobrze udokumentowane. W 1678 roku Františka Polyxena Paarová sprzedała górną wieżę i zamek wraz z czterema folwarkami oraz wsiami Kestřany, Sudoměř, Vítkov, Nepodřice, Zátaví i Lhota Elisabeth Susannie Vratislavovej z Geršdorfu. Kolejna zmiana nastąpiła w 1685 roku, gdy rycerz Adam Humprecht Koc z Dobrše wykupił majątek kestřański razem ze „starym i nowym zamkiem". Ostatecznie w 1700 roku całość odkupił od Koca kníže Ferdinand Schwarzenberg, włączając Kestřany do rozległego dominium protivínskiego. W rękach potomków tego rodu majątek pozostał aż do pierwszej reformy rolnej.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

W 1924 roku, w ramach reformy rolnej, obiekty historyczne w Kestřanach przejęło państwo czechosłowackie. Zamek stracił wówczas funkcję rezydencjonalną — urządzono w nim mieszkania, magazyn zboża oraz warsztaty. Taki gospodarczy sposób użytkowania, typowy dla wielu przejętych przez państwo rezydencji, przyczynił się do stopniowej degradacji budynku. Od 2005 roku zamek znajduje się ponownie w rękach prywatnych, ale wciąż jest w stanie znacznego zniszczenia i czeka na kompleksową rekonstrukcję.

Czy można dziś zwiedzać Kestřany?

Stan poszczególnych obiektów różni się znacząco. Górna tvrz przeszła rewitalizację i jest dostępna dla zwiedzających przez cały rok — to jedyny z trzech obiektów, który realnie można obejrzeć od środka. Dolna tvrz oraz zamek pozostają zamknięte dla publiczności i są stopniowo remontowane przez prywatnego właściciela, więc od zewnątrz widać przede wszystkim zarys dawnej świetności, a nie gotowy do zwiedzania zabytek.

Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy?

Kestřany leżą nad Otavą, rzeką od wieków znaną z płukania złota. Nawiązuje do tego dorocznie organizowane w pierwszą sobotę sierpnia zawody w płukaniu złota, które przyciągają miłośników tej tradycyjnej aktywności z całego regionu. W pobliżu znajduje się też pole golfowe z zapleczem gastronomicznym, co czyni Kestřany dogodnym punktem wypadowym przy zwiedzaniu okolic Písku.

Najczęstsze pytania

Czy w Kestřanach jest jeden zamek, czy więcej obiektów? To zespół trzech budowli: dolnej i górnej tvrze (gotyckich warowni) oraz wczesnobarokowego zamku wzniesionego później przez ród Paarów.

Kto zbudował zamek w Kestřanach? Zamek postawił hrabia Karel Paar po połowie XVII wieku, po tym jak przejął majątek dzięki małżeństwu z Františką Polyxeną ze Švamberka.

Czy zamek można zwiedzać? Nie — zamek i dolna tvrz są zamknięte dla zwiedzających i czekają na rekonstrukcję. Otwarta przez cały rok jest wyłącznie górna tvrz.

Do kogo należał majątek w przeszłości? Kolejno do rodu Paarów, Vratislavů z Geršdorfu, Kociów z Dobrše oraz Schwarzenbergów, którzy dołączyli Kestřany do dominium protivínského.

Co się stało z zamkiem po 1924 roku? Przejęło go państwo czechosłowackie w ramach reformy rolnej i wykorzystywało gospodarczo — jako mieszkania, magazyn zboża i warsztaty. Od 2005 roku jest własnością prywatną.