Kemmel No.1 French Cemetery

Kemmel No.1 French Cemetery to cmentarz wojenny w Heuvelland, w belgijskiej prowincji Flandria Zachodnia, założony dla upamiętnienia ofiar I wojny światowej poległych w rejonie Ypres Salient na froncie zachodnim. Miejsce znajduje się niedaleko wsi Kemmel, u podnóża wzgórza Kemmelberg, które w czasie wojny było jednym z kluczowych punktów obserwacyjnych i celem zaciętych walk.

Skąd wzięła się nazwa cmentarza?

Nazwa nawiązuje do pobliskiej miejscowości Kemmel oraz do faktu, że w chwili powstania cmentarz zawierał także groby żołnierzy francuskich — stąd określenie "French Cemetery". Numer "1" odróżnia go od innych, mniejszych miejsc pochówku w tej samej okolicy, powstałych w podobnym czasie.

Jakie wydarzenia historyczne wiążą się z tym miejscem?

Kwiecień 1918 roku był momentem szczególnie intensywnych walk o Kemmel — starły się tu siły Wspólnoty Narodów (Commonwealth) oraz oddziały francuskie z armią niemiecką. Od 26 kwietnia do końca sierpnia 1918 roku wieś pozostawała pod kontrolą niemiecką, co czyniło ten teren jednym z bardziej newralgicznych odcinków frontu w ostatnim roku wojny. Walki o wzgórze Kemmelberg i okoliczne tereny należały do najkrwawszych epizodów kampanii we Flandrii w tym okresie.

Kto i kiedy założył ten cmentarz?

Dokładne początki cmentarza nie są znane — powstał najprawdopodobniej tuż po zakończeniu wojny, gdy francuskie służby grobownictwa wojennego (French Graves Services) natrafiły na to miejsce wkrótce po zawieszeniu broni w listopadzie 1918 roku. Od początku znajdowały się tu groby żołnierzy brytyjskich (Commonwealth), francuskich i niemieckich, co odróżnia ten cmentarz od wielu innych, zakładanych od razu jako jednonarodowe.

Co stało się z pochówkami francuskimi?

W kolejnych latach po wojnie groby żołnierzy francuskich zostały przeniesione z Kemmel No.1 do innych miejsc — do francuskiego kostnicy (ossuarium) w Kemmel oraz na cmentarz francuski w Potijze, niedaleko Ypres. Pozostały natomiast pochówki żołnierzy Wspólnoty Narodów oraz część grobów niemieckich, odnalezionych i uporządkowanych przez belgijskie służby grobownictwa (Belgian Graves Services).

Kto zaprojektował cmentarz i kto się nim opiekuje?

Układ i architekturę cmentarza zaprojektował Sir Edwin Lutyens, jeden z najważniejszych architektów odpowiedzialnych za upamiętnienia wojenne Wspólnoty Narodów po I wojnie światowej. Obecnie cmentarzem zarządza Commonwealth War Graves Commission (CWGC) — organizacja odpowiedzialna za opiekę nad grobami i pomnikami wojennymi żołnierzy Wspólnoty na całym świecie.

Dlaczego teren cmentarza należy do Wielkiej Brytanii?

Grunt, na którym leży cmentarz, został przekazany Wielkiej Brytanii na zawsze (in perpetuity) decyzją króla Belgów Alberta I — w uznaniu poświęcenia żołnierzy Imperium Brytyjskiego w obronie i wyzwoleniu Belgii podczas wojny. Taki gest, powtórzony na wielu podobnych cmentarzach w regionie, symbolizuje trwałą wdzięczność Belgii wobec sojuszników.

Ile grobów znajduje się na cmentarzu dzisiaj?

Obecnie na terenie Kemmel No.1 French Cemetery znajduje się 296 grobów żołnierzy Wspólnoty Narodów z okresu I wojny światowej, z czego aż 260 to groby osób niezidentyfikowanych — świadectwo chaosu i skali strat na tym odcinku frontu. Oprócz nich zachowało się 94 groby niemieckie, z których większość również pozostaje bez ustalonej tożsamości pochowanych żołnierzy.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać cmentarz? Tak, jak większość cmentarzy CWGC w Belgii, miejsce jest ogólnodostępne i można je odwiedzać bezpłatnie.

Czy to jedyny cmentarz wojenny w okolicy? Nie — w rejonie Kemmel i szerzej Ypres Salient znajduje się wiele podobnych miejsc pochówku z okresu I wojny światowej, powstałych w zbliżonym czasie i z podobnych powodów.

Dlaczego tak dużo grobów jest nieoznaczonych? Intensywność walk, wielokrotne przechodzenie terenu z rąk do rąk oraz warunki polowe utrudniały identyfikację poległych, co jest typowe dla wielu cmentarzy z tego etapu wojny we Flandrii.