Kamenárka

Kamenárka to przyrodniczo-geologiczna atrakcja na wschodnim skraju Štramberka, w kraju morawsko-śląskim w Czechach, zaledwie kilkaset metrów od centrum miasteczka. To dawny kamieniołom wapienia, w którym wydobycie prowadzono już od średniowiecza, aż do zaprzestania eksploatacji około 1880 roku. Dziś teren objęty jest ochroną jako pomnik przyrody i stanowi cel spacerów łączących historię przemysłową regionu z obserwacją unikatowej przyrody.

Skąd wzięła się nazwa i czym była Kamenárka?

Nazwa pochodzi od dawnej działalności kamieniarskiej — miejsce służyło jako źródło wapienia sztramberskiego, wydobywanego i przerabianego na wapno w piecach polowych ustawionych bezpośrednio przy wyrobisku. W połowie XIX wieku wybudowano tu szynową kolejkę, którą urobek transportowano grawitacyjnie do pieców znajdujących się w okolicach dzisiejszego dworca kolejowego w Štramberku. Po zakończeniu eksploatacji teren dawnego kamieniołomu stopniowo zarósł roślinnością, a odsłonięte ściany skalne zaczęły przyciągać uwagę przyrodników.

Dlaczego to pomnik przyrody?

Kamenárka została objęta ochroną prawną w 2001 roku ze względu na wyjątkowy odkrywek tytońskich wapieni sztramberskich oraz występowanie szczególnie chronionych gatunków roślin i zwierząt. Powierzchnia obszaru chronionego wynosi 4,46 hektara. Skalne ściany dawnego wyrobiska tworzą mikroklimat sprzyjający gatunkom ciepłolubnym, rzadko spotykanym w tej części Moraw.

Jakie gatunki można tu spotkać?

Do najcenniejszych mieszkańców Kamenárki należą jaszczurka murowa oraz niepylak apollo o czerwonych oczkach. Endemiczny podgatunek niepylaka apollo żył w okolicach Štramberka do lat 30. XX wieku, kiedy to wyginął — obecna populacja pochodzi z reintrodukcji motyli sprowadzonych ze Słowacji w 1986 roku. Skały kamieniołomu kryją też liczne skamieniałości prehistorycznych organizmów morskich, między innymi ślimaków, małży i amonitów, co czyni to miejsce interesującym również dla miłośników geologii.

Jak dotrzeć i co warto wiedzieć przed wizytą?

Przez teren Kamenárki przebiega zielono znakowany szlak dydaktyczny, prowadzący od štramberskiego ogrodu botanicznego i arboretum aż na szczyt Białej Góry z punktem widokowym po północno-wschodniej stronie. Kamenárka jest trzynastym przystankiem Laskiej Ścieżki Dydaktycznej w Štramberku. Miejsce jest ogólnodostępne i bezpłatne, jednak strome ściany dawnego wyrobiska bywają niebezpieczne, dlatego zwiedzanie warto ograniczyć do wyznaczonych ścieżek i stosować się do tablic informacyjnych rozstawionych na miejscu.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na teren Kamenárki jest płatny? Nie, teren jest ogólnodostępny i bezpłatny przez cały rok.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Sam obszar pomnika przyrody można obejść w kilkanaście–kilkadziesiąt minut, jednak w połączeniu z resztą Laskiej Ścieżki Dydaktycznej i wejściem na Białą Górę wycieczka może zająć kilka godzin.

Czy Kamenárka nadaje się dla dzieci? Tak, pod warunkiem zachowania ostrożności przy stromych ścianach dawnego kamieniołomu — trasa dydaktyczna jest łatwa, ale wymaga pilnowania najmłodszych w pobliżu skalnych krawędzi.

Co jest największą atrakcją tego miejsca? Połączenie geologii (odsłonięcia wapieni tytońskich ze skamieniałościami) i przyrody (populacja niepylaka apollo i jaszczurki murowej) w miejscu o udokumentowanej historii górniczej sięgającej średniowiecza.