O tym miejscu
Żydowski cmentarz w Spomyšli to jeden z zachowanych zabytków po niegdyś istniejącej gminie żydowskiej w Kraju Środkowoczeskim, położony na skraju lasu ponad kilometr na północ od wsi Spomyšl, przy drodze prowadzącej w stronę Daminěves i Cítova. To miejsce, które mimo skromnych rozmiarów opowiada sporo o wielowiekowej obecności społeczności żydowskiej na tych terenach.
Kiedy powstał cmentarz?
Nekropolia najprawdopodobniej założona została w XVII wieku, choć pisemne wzmianki o niej pochodzą dopiero z połowy XVIII stulecia. Najstarsze zachowane nagrobki datowane są na lata 1720–1721, co potwierdza, że pochówki odbywały się tu już w pierwszych dekadach istnienia cmentarza.
Jak zmieniał się teren cmentarza?
W 1829 roku cmentarz powiększono, wydzielając wówczas odrębną część przeznaczoną dla członków bractwa pogrzebowego, czyli Chevra Kadisza. Dziś cały teren zajmuje powierzchnię 1845 m², na której zachowało się około 300 nagrobków — liczba niewielka jak na standardy dużych miejskich nekropolii, ale znacząca dla tak małej, wiejskiej społeczności.
Co można zobaczyć na cmentarzu dzisiaj?
Wśród zachowanych macew przeważają formy barokowe i klasycystyczne, typowe dla środkowoeuropejskich cmentarzy żydowskich tego okresu. Jednym z ciekawszych elementów jest nagrobek zdobiony motywem zestawu narzędzi do obrzezania (mohel) — symbol rzadko spotykany, odnoszący się bezpośrednio do funkcji pełnionej przez zmarłego w obrębie gminy.
W północno-zachodnim narożniku terenu zachowała się jedynie pusta powłoka bramy prowadzącej niegdyś do domu przedpogrzebowego (ohel). Dziś przez ten sam otwór teren jest swobodnie dostępny dla odwiedzających.
Do kiedy chowano tu zmarłych?
Pochówki na cmentarzu odbywały się aż do początku II wojny światowej. Sama gmina żydowska w Spomyšli formalnie przestała istnieć już wcześniej, na mocy ustawy z 1890 roku, która regulowała organizację mniejszych społeczności wyznaniowych na terenie ówczesnych Czech — mimo to teren nadal służył jako miejsce pochówku dla żydowskich rodzin z okolicy.
Jaki status ma dziś ten obiekt?
Cmentarz jest obecnie wpisany na listę chronionych zabytków kultury Republiki Czeskiej, co ma zapewnić ochronę zachowanych nagrobków i całego układu przestrzennego nekropolii przed dalszą degradacją.
Najczęstsze pytania
Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Około kilometr na północ od Spomyšli, w pobliżu lasu, przy drodze do Daminěves i Cítova, mniej więcej 8 km na wschód od Mělníka.
Ile nagrobków przetrwało do dziś? Około 300, na powierzchni 1845 m².
Jakie są najstarsze zachowane macewy? Pochodzą z lat 1720 i 1721.
Czy cmentarz można zwiedzać? Tak, teren jest swobodnie dostępny przez otwór po dawnej bramie w narożniku posesji.
Czy zachowały się jakieś budynki? Nie w całości — z domu przedpogrzebowego pozostała jedynie pusta powłoka bramy w północno-zachodnim narożniku.
Do kiedy funkcjonował jako miejsce pochówku? Do początku II wojny światowej, mimo że gmina żydowska formalnie zakończyła działalność w 1890 roku.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.