Church of Saint Lawrence

Kościół św. Wawrzyńca w Mělníku stoi w dzielnicy Pšovka, spokojnej części czeskiego miasta znanego przede wszystkim z zamku i winnic górujących nad ujściem Wełtawy do Łaby. Świątynia jest częścią dawnego zespołu klasztoru augustianów i od dziesięcioleci figuruje jako chroniony zabytek kultury.

Jaka jest historia tego kościoła?

Początki miejsca sięgają XIII wieku — klasztor augustianów w Pšovce założono w 1263 roku, a kościół powstał jako wczesnogotycka budowla służąca zakonnej wspólnocie. Burzliwa historia czeskich ziem odcisnęła tu piętro więcej niż raz: w 1421 roku świątynię splądrowały wojska husyckie, a kolejne zniszczenia przyniosło powstanie stanowe przeciwko Habsburgom w 1611 roku. Odbudowa nie była szybka — prace rozpoczęto dopiero w 1640 roku i prowadzono je z przerwami aż do połowy XVIII wieku, nadając budynkowi barokowy charakter, który w dużej mierze zachował się do dziś.

Historia klasztornej wspólnoty zakończyła się w 1789 roku, gdy w ramach józefińskich reform kościelnych klasztor został ostatecznie zamknięty. Majątek nabyła wówczas Maria Ludmila Lobkowiczová i włączyła go do dóbr mělnickich, należących do rodu Lobkowiczów, który do dziś jest właścicielem zamku w Mělníku.

Co warto zobaczyć wewnątrz i na zewnątrz?

Obecny wygląd kościoła to w dużej mierze efekt barokowych przebudów prowadzonych w XVII i XVIII wieku, choć pod późniejszymi warstwami zachowały się ślady pierwotnej gotyckiej substancji budynku. Szczególną uwagę przyciąga wystrój ołtarza, przy którym pracował Karel Škréta — jeden z najważniejszych czeskich malarzy barokowych, którego dzieła można znaleźć również w kościołach i pałacach w innych częściach kraju. Razem z zachowanymi budynkami klasztornymi kościół tworzy spójny zespół zabytkowy, wpisany na listę chronionych zabytków kultury w 1966 roku.

W 2002 roku budynek ucierpiał podczas wielkiej powodzi, która dotknęła znaczną część Czech, w tym dolinę Łaby w okolicach Mělníka. Prace remontowo-konserwatorskie, które nastąpiły później, przyniosły nieoczekiwany efekt uboczny — odsłoniły elementy architektoniczne z najwcześniejszej, średniowiecznej fazy istnienia kościoła, wcześniej ukryte pod późniejszym tynkiem i dekoracją.

Jak dotrzeć na miejsce i kiedy najlepiej przyjechać?

Kościół znajduje się w Pšovce, części Mělníka — miasta łatwo dostępnego samochodem, pociągiem lub autobusem z Pragi, dojazd zajmuje około godziny. Naturalnie łączy się z wizytą na zamku w Mělníku i spacerem po historycznym centrum miasta, znajdującym się w niewielkiej odległości. Ze względu na skromną skalę i lokalny charakter świątyni najlepiej odwiedzać ją za dnia, gdy naturalne światło najlepiej podkreśla detale architektoniczne. Podobnie jak w przypadku wielu mniejszych zabytkowych kościołów w regionie, dostęp do wnętrza poza godzinami nabożeństw może być ograniczony, dlatego warto wcześniej sprawdzić aktualne informacje w miejscowym centrum turystycznym.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Wawrzyńca w Mělníku to ta sama budowla co katedra św. Wawrzyńca w Pradze? Nie. To odrębny, znacznie mniejszy kościół parafialny przy dawnym klasztorze augustianów w Mělníku-Pšovce, niezwiązany z praską katedrą o tym samym wezwaniu.

Kto założył klasztor przy kościele? Klasztor augustianów w Pšovce założono w 1263 roku, a kościół powstał jako część tego zespołu klasztornego.

Dlaczego klasztor przestał funkcjonować? Wspólnota zakonna została rozwiązana w 1789 roku, po czym majątek przeszedł na Marię Ludmilę Lobkowiczovą i został włączony do dóbr mělnickich.

Czy wewnątrz kościoła zachowały się oryginalne elementy średniowieczne? Tak — prace konserwatorskie po powodzi w 2002 roku odsłoniły fragmenty najwcześniejszej, gotyckiej architektury, wcześniej ukryte pod późniejszą barokową dekoracją.