Jewish cemetery in Příbram

Żydowski cmentarz w Příbrami to niewielka, lecz wymowna nekropolia leżąca na północno-wschodnim skraju miasta, przy ulicy Dobříšskiej, na wyjeździe w kierunku Pragi. Choć osadnictwo żydowskie w Příbrami sięga XIII wieku, obecny cmentarz jest znacznie młodszy — powstał dopiero w 1879 roku, po tym jak społeczność żydowska wróciła do miasta w połowie XIX wieku.

Dlaczego cmentarz powstał tak późno?

Historia Żydów w Příbrami jest naznaczona przerwą trwającą kilka stuleci. Pierwsze wzmianki o żydowskim osadnictwie pochodzą z 1238 roku, co czyni je jednym z najstarszych w czeskich ziemiach. W 1568 roku Żydzi zostali jednak wygnani z miasta i dopiero w 1853 roku pierwsza rodzina żydowska powróciła do Příbrami. Lokalizacja średniowiecznego cmentarza żydowskiego pozostaje nieznana — ślad po nim zaginął wraz z wypędzeniem społeczności. Nowy cmentarz założono zatem krótko po odrodzeniu się gminy, gdy liczba jej członków zaczęła rosnąć: w 1880 roku mieszkało tu 332 Żydów, w 1900 roku już 415, a w 1930 roku swoją żydowską tożsamość deklarowało 215 osób.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu?

Na powierzchni około 3283 m² zachowało się około 150 pięknie utrzymanych nagrobków. Teren jest starannie pielęgnowany, a ostatni pochówek odbył się w 1958 roku. Centralnym punktem cmentarza jest pomnik poświęcony 543 ofiarom nazizmu z regionu Příbramska, odsłonięty uroczyście w 1954 roku — to miejsce pamięci upamiętniające Żydów z całej okolicy, którzy zginęli podczas II wojny światowej.

Jakie trudności przeszedł cmentarz?

Cmentarz wielokrotnie padał ofiarą aktów wandalizmu i napięć narodowościowych. Już w 1881 roku, zaledwie kilka lat po założeniu, zdewastowano kostnicę, uszkodzono mur ogrodzeniowy i wyłamano zamek przy bramie — powodem były spory na tle narodowościowym, związane z tym, że społeczność żydowska podtrzymywała w mieście działające niemieckie instytucje. Najpoważniejsze zniszczenia miały jednak miejsce znacznie później, wiosną 1992 roku, gdy grupa młodych ludzi zdewastowała blisko dwie trzecie nagrobków, część z nich rozbijając. Dzięki wsparciu finansowemu urzędu miejskiego w latach 1992–1995 przeprowadzono renowację — nagrobki postawiono na nowo, a cały mur cmentarny odbudowano.

Czy warto odwiedzić to miejsce?

Żydowski cmentarz w Příbrami to miejsce ciszy i refleksji, łączące historię średniowiecznej gminy żydowskiej z tragedią XX wieku. Odwiedzający mogą zobaczyć starannie odrestaurowane nagrobki oraz pomnik ofiar holokaustu, a sama lokalizacja przy trasie na Pragę sprawia, że łatwo połączyć wizytę ze zwiedzaniem samej Příbrami, znanej przede wszystkim z górniczej przeszłości i pobliskiego sanktuarium na Svaté Hoře.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał żydowski cmentarz w Příbrami? Cmentarz założono w 1879 roku, po powrocie społeczności żydowskiej do miasta w połowie XIX wieku.

Ile nagrobków zachowało się do dziś? Na terenie cmentarza znajduje się około 150 zachowanych nagrobków.

Co upamiętnia pomnik na cmentarzu? Pomnik, odsłonięty w 1954 roku, upamiętnia 543 ofiary nazizmu z regionu Příbramska.

Czy cmentarz był kiedyś zniszczony? Tak, poważnych zniszczeń dokonano w 1881 roku oraz w 1992 roku, gdy zdewastowano dwie trzecie nagrobków; w latach 1992–1995 przeprowadzono jego odbudowę.