Jewish cemetery in Kladno

Żydowski cmentarz w Kladnie to niewielka, wciąż zachowana nekropolia przy ulicy Slánská, tuż obok miejskiego cmentarza komunalnego. Powstał w 1889 roku wraz z rozwojem lokalnej gminy żydowskiej, która sformowała się w Kladnie w drugiej połowie XIX wieku wraz z uprzemysłowieniem miasta.

Skąd wzięła się gmina żydowska w Kladnie?

Żydowska społeczność w Kladnie zaczęła się kształtować od lat 60. XIX wieku – pierwsze wzmianki o zorganizowanym życiu religijnym sięgają 1864 roku. Miasto przeżywało wówczas dynamiczny rozwój dzięki przemysłowi węglowemu i hutniczemu, co przyciągało nowych mieszkańców, w tym rodziny żydowskie. Populacja gminy osiągnęła szczyt około 1900 roku – wtedy w Kladnie mieszkało około 430 osób wyznania mojżeszowego. Do 1930 roku liczba ta spadła do około 210, co odzwierciedlało ogólny trend migracji do większych ośrodków, przede wszystkim do Pragi.

Jak wygląda cmentarz dzisiaj?

Na rozległym terenie zachowało się blisko dwieście nagrobków. Cmentarz nie jest w pełni wykorzystany – jego niezagospodarowana część pełni dziś funkcję zieleni. Nekropolia znajduje się około 900 metrów na północny wschód od centrum miasta, przy Slánskiej. Opiekę nad terenem sprawuje płatny dozorca finansowany przez Pražską židovskou obec (Żydowską Gminę Wyznaniową w Pradze), a lokalne grupy żydowskie w przeszłości angażowały się w prace konserwatorskie: prostowanie i czyszczenie macew, usuwanie roślinności oraz naprawę bramy i dachu domu przedpogrzebowego.

Czym jest dom ceremonialny z 1938 roku?

Na terenie cmentarza zachował się funkcjonalistyczny dom ceremonialny zaprojektowany przez architektów Gerstla i Müldorfa. Budynek powstał tuż przed wybuchem II wojny światowej i pełnił istotną rolę w życiu religijnym gminy – po tym, jak w 1939 roku, po wkroczeniu wojsk niemieckich do Kladna, synagoga została przekazana kościołowi husyckiemu (co miało ją uchronić przed zniszczeniem), codzienne nabożeństwa przeniesiono właśnie do domu ceremonialnego przy cmentarzu. Pełnił on tę funkcję aż do 1941 roku. Obecnie budynek wykorzystywany jest przez miejski cmentarz i wynajmowany firmie pogrzebowej.

Co stało się z gminą żydowską po 1939 roku?

Wkroczenie wojsk niemieckich do Kladna w marcu 1939 roku oznaczało początek prześladowań miejscowych Żydów. Represje doprowadziły do niemal całkowitego zniknięcia gminy – dziś w mieście liczącym kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców żyje mniej niż dziesięcioro Żydów. Cmentarz pozostaje jednym z niewielu materialnych świadectw istnienia tej społeczności.

Czy dom dozorcy jest odnawiany?

Sąsiadujący z cmentarzem dom dozorcy przechodzi obecnie przygotowania do rekonstrukcji, co ma poprawić stan całego założenia i ułatwić dalszą opiekę nad terenem.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał żydowski cmentarz w Kladnie? Pochówki prowadzono tu od 1889 roku.

Ile nagrobków zachowało się na cmentarzu? Na terenie znajduje się blisko dwieście macew.

Czy cmentarz można zwiedzać? Teren bywa okresowo trudno dostępny z powodu zarastającej roślinności, jednak jest to czynna, doglądana nekropolia, nie ruina.

Kto opiekuje się cmentarzem obecnie? Za utrzymanie odpowiada dozorca opłacany przez Żydowską Gminę Wyznaniową w Pradze.