Jewish cemetery in Drážkov

Żydowski cmentarz w Drážkovie leży około 2 km na południowy zachód od wsi Drážkov, na skraju lasu w katastrze osady Řadovy, część gminy Svatý Jan w powiecie Příbram, w kraju środkowoczeskim. To jeden z lepiej zachowanych zabytków żydowskiej obecności w tym regionie Czech, choć samej gminy żydowskiej od dawna już tu nie ma.

Kiedy powstał cmentarz?

Nekropolię założono w 1680 roku. Bezpośrednim powodem miała być epidemia dżumy, która w latach 1679–1680 przetoczyła się przez Czechy i zebrała szczególnie wysokie żniwo wśród żydowskiej ludności Kamýka, Drážkova i okolicznych wsi. Potrzeba miejsca pochówku dla ofiar zarazy przyspieszyła powstanie cmentarza w tej lokalizacji, z dala od zabudowań, na krawędzi lasu.

Jak zmieniał się teren cmentarza?

Pierwsze istotne powiększenie nekropolii nastąpiło w 1791 roku, kiedy prowizoryczne ogrodzenie zastąpiono murem kamiennym. Drugie rozszerzenie przypadło na połowę XIX wieku i zbiegło się w czasie z budową synagogi w Drážkovie. W 1850 roku powstał na cmentarzu dom przedpogrzebowy (tahara), a teren otrzymał nowy mur graniczny z bramą wjazdową.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu?

Na terenie nekropolii zachowało się około trzystu nagrobków pochodzących z lat 1681–1936. Obok skromnych, chropowatych płyt o nieregularnych kształtach stoją tu też okazy artystycznie rzeźbione, bogato zdobione symboliką typową dla sztuki nagrobnej żydowskich cmentarzy tego okresu — motywami roślinnymi i symbolami religijnymi wykutymi w barokowym granicie. W sklepionym budynku tahary zachował się kamienny stół, na którym dokonywano rytualnego obmycia zmarłych przed pochówkiem.

Czy cmentarz był poddawany renowacji?

Tak. W latach 90. XX wieku teren oczyszczono z samosiejek i dziko rosnącej roślinności, która przez dekady zarastała nagrobki, a następnie przeprowadzono prace konserwatorskie — naprawiono budynek tahary, ogrodzenie oraz przewrócone macewy. Dzięki temu cmentarz znajduje się dziś w dobrym stanie, choć wejście przez żelazną bramę od strony wschodniej pozostaje zamknięte na klucz.

Jaki status ochronny ma to miejsce?

Cmentarz jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, co zapewnia mu formalną ochronę prawną i wsparcie w utrzymaniu.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać cmentarz samodzielnie? Teren jest ogrodzony murem, a brama od strony wschodniej pozostaje zamknięta, dlatego zwiedzanie wnętrza wymaga wcześniejszego uzgodnienia dostępu.

Dlaczego cmentarz założono z dala od wsi? Lokalizacja na skraju lasu, w pewnej odległości od zabudowań, była typowa dla żydowskich nekropolii w tym okresie i wynikała zarówno z tradycji, jak i z okoliczności powstania cmentarza w czasie epidemii.

Jak stary jest najstarszy zachowany nagrobek? Zachowane macewy datowane są od 1681 roku, a więc niemal od samego założenia cmentarza, aż po rok 1936.

Czy w pobliżu istniała synagoga? Tak, w połowie XIX wieku w samym Drážkovie wzniesiono synagogę, co zbiegło się z drugim etapem rozbudowy cmentarza.