Jewish cemetery in Dlouhý Újezd

Żydowski cmentarz w Dlouhém Újezdě to jeden z najstarszych zachowanych cmentarzy żydowskich w Czechach Zachodnich, ukryty w lesie na wzniesieniu około 400 metrów na zachód od zabudowań wsi. Powstał najpóźniej w pierwszej połowie XVIII wieku, a najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1736 roku.

Skąd wzięła się żydowska społeczność w Dlouhém Újezdě?

Osadnictwo żydowskie w okolicy jest udokumentowane od początku XVII wieku. Społeczność rosła stopniowo i osiągnęła szczyt liczebności w latach 30. XIX wieku, gdy mieszkało tu 20 rodzin liczących łącznie 116 osób. We wsi nie było jednak synagogi – funkcjonował wyłącznie dom modlitwy. Wraz ze stopniową emigracją do większych miast w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku społeczność się rozproszyła, a ostatnie pochówki na cmentarzu miały miejsce prawdopodobnie jeszcze przed 1910 rokiem.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu?

Na terenie nekropolii zachowało się około 250 nagrobków, choć część źródeł mówi o 100–500 kamieniach, z których większość pozostaje na pierwotnych miejscach. Szczególnie wartościowa jest grupa około 180 granitowych płyt nagrobnych z okresu od połowy XVIII do połowy XIX wieku, skupiona w starszej, południowej części cmentarza. Napisy na nagrobkach są dwujęzyczne – hebrajskie i niemieckie, co odzwierciedla językową rzeczywistość żydowskich społeczności regionu Tachova w tamtym czasie.

Pod względem architektonicznym cmentarz ma dużą wartość historyczną dzięki licznym nagrobkom w stylu barokowym i klasycystycznym – formy te są dziś rzadkością na wiejskich cmentarzach żydowskich w Czechach.

Jak wygląda teren i dostęp do cmentarza?

Cmentarz leży na zalesionym, płaskim, odosobnionym terenie, bez tablicy informacyjnej czy oznaczenia przy drodze. Dostać się na niego można bezpośrednio z drogi publicznej, przechodząc przez przełamany mur z otworem po dawnej bramie – teren jest formalnie otwarty, choć niestrzeżony. Właścicielem nekropolii jest Żydowska Gmina Wyznaniowa w Pilznie (Židovská náboženská obec Plzeň).

Czy cmentarz był niszczony?

Tak. Miejsce padło ofiarą dewastacji prawdopodobnie jeszcze przed II wojną światową, w jej trakcie oraz sporadycznie w latach 1945–1991. W lipcu 1989 roku przeprowadzono prace porządkowe i renowacyjne siłami osób niezwiązanych ze społecznością żydowską, jednak od tego czasu cmentarz nie jest systematycznie utrzymywany, co widać w postępującym zarastaniu terenu lasem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Około 400 metrów na zachód od zabudowań wsi Dlouhý Újezd, w powiecie Tachov, w kraju pilzneńskim, w lesie na niewielkim wzniesieniu.

Czy można wejść na teren cmentarza? Tak, teren jest dostępny przez uszkodzony mur, ale brak jest oznakowania i infrastruktury turystycznej – warto zachować szczególną ostrożność i szacunek wobec miejsca pochówku.

Ile nagrobków zachowało się do dziś? Źródła podają liczbę około 250 nagrobków, w tym cenną grupę około 180 granitowych płyt z XVIII i XIX wieku.

Czy w Dlouhém Újezdě była synagoga? Nie – społeczność żydowska korzystała jedynie z domu modlitwy, mimo że w szczytowym okresie liczyła ponad sto osób.